وروي فما جنى الفحل . والسّليل المنتوج ، والسّليلة المنتوجة كأ نّه يريد النّتاج الخالص الصّافي .
وقيل للحسن والحسين والأئمّة [ من ] بعدهما صلوات اللَّه عليهم أجمعين : سلالة رسول اللَّه صلى الله عليه وآله ، لأنّهم الصّفوة من ولده عليهم السلام . وهذا معنى العترة والذّرِّيّة والسّلالة في لغة العرب ، ونسأل اللَّه التّوفيق للصّواب في جميع الأمور برحمته . « 1 »
الصّدوق ، كمال الدّين ، 1 / 241 - 250
هامش
( 1 ) - مصنف اين كتاب گويد : اگر كسى اعتراض كند كه عترت در گفتهء پيغمبر كه : من دو چيز در ميان شما به جا مىگذارم كه تا به آنها تمسك جوييد ، هرگز گمراه نشويد ؛ كتاب خدا وعترت خودم . هلا ! اينها از هم جدا نشوند ، تا در سر حوض به من وارد شوند ، اگر به معنى خويش باشد ، أبو بكر وبنىاميه هم از عترت باشند واگر به معنى خصوص ذريه ونژاد باشد ، مقصود از آن أولاد فاطمه است . فقط شامل أولاد [ حسن و ] حسين مىشود وشامل علىبن ابىطالب نيست .
جواب اين است كه :
1 - از مراجعه به لغت معلوم مىشود ، عترت شامل ديگران نيست ؛ زيرا در خودِ روايت ، عترت را به أهل بيت تفسير كرده وأهل بيت همان كساني هستند كه در محيط خانه هستند . أهل مأخوذ است از اهالة البيت ، وآنان كسانىاند كه خانه را آباد مىكنند . به هر كس خانهاى را آباد مىكند ، أهل آن گويند . از اين جهت قريش را آل اللَّه ناميدند ، براي آن كه عمار خانهء خدا بودند وآل به معنى أهل است . خداى عز وجل در قصهء لوط ( در سورهء حجر ، آيهء 65 ) فرمايد : در شب هنگام أهل خود را بيرون ببر . ودر سورهء قمر ، آيهء 34 در همان داستان لوط فرمايد : جز آل لوط كه در سحر آنها را نجات داديم . واز أهل به آل تعبير كرده وأصل آل در لغت همان أهل است ؛ زيرا عرب در تصغير آن أهيل گويد . سپس تلفظ به كلمهء أهل را سنگين دانسته وآل تلفظ كرده وها را برداشته ، ومعنى آل كساني است كه از خاندان انسان ، به انسان برمىگردند وپيوستهاند . ودر أمت هم به طور استعاره استعمال شده است وبراي هر كه در دين خود به پيغمبر مراجعه كند ، آل گفتهاند .
خداى عز وجل در سورهء مؤمن ، آيهء 46 فرمايد : آل فرعون را در عذاب سختتر درآوريد ومصحح اين كه مقصود از آل در اين آية همهء پيروان فرعون است ، اين است كه خداى عز وجل اورا بر كفر عذاب كرده نه بر نسبت خاندانى . ونمىشود كه مقصود از ادخلوا آل فرعون ، خصوص خاندان فرعون باشد وهر آنگاه كه گوينده اى گويد : آل رجل ، مقصود همان أهل خانهء اوست ، مگر قرينهاى بياورد كه معنى ديگرى است . چنانچه خداى عز وجل در ادخلوا آل فرعون آورده است ؛ واز حضرت صادق روايت شده كه مقصود پيغمبر از عترت در اين حديث همان دو فرزند أو حسن وحسين است . ولى أهل در لغت به معنى -