( قال ) أهل السّير : ولمّا ورد الحسين عليه السلام زبالة ، أخرج كتاباً لأصحابه ، فقرأه عليهم ، وفيه : أمّا بعد ، فقد أتانا خبر فظيع أنّه قُتل مسلم وهانئ وعبداللَّه بن يقطر . وقد خذلنا شيعتنا ، فمن أحبّ منكم الانصراف ، فلينصرف ، ليس عليه منّا ذمام .
فتفرّق النّاس عنه يميناً وشمالًا إلّاصفوته . « 1 »
السّماوي ، إبصار العين ، / 48
هامش
بشنودند ، از يمين وشمال طريق تشتت وتفرق 13 گرفتند ودر كوه ودشت پراكنده گشتند . آن حضرت از تذكرهء اين كلمات همى خواست كه آن مردم كه با وى كوچ مىدهند ، بدانند كه ايشان را مناصى 14 وملجأى به دست نخواهد شد ، بلكه با مرگ روى در روى خواهند رفت .
لاجرم بعد از اصغاى اين كلمات ، جز أهل بيت نبوت وآنان كه هنگام بيرون شدن از مدينه ملازم ركاب مباركش بودند وعددي قليل كه بعد از خروج از مدينه با أو پيوستند ، به جاى نماند .
1 . زرود ( به فتح أول وضم ثاني ) : موضعي است در راه مكة بعد از زمين رمل .
2 . آنچه در كتب عربى در اينجا نقل شده ، اين است : ( ما دون هؤلاء ستر ) وبهتر اين است كه اينگونه معنى شود : ( نزد اين جماعت سرى ومستورى نيست . )
3 . تهلكه ( به تثليث لام ) : مردن ، از بين رفتن .
4 . بسيچ : قصد ، آهنگ .
5 . معاضد ومساعد ( هر دو به صيغهء اسم فاعل ) : معين وياور .
6 . مناجزت : جنگ .
7 . فتور : سستى .
8 . باديد : پديد .
9 . روح ( به فتح راء ) : آسودگى ، خوشحالى . ريحان : معيشت ، روزى .
10 . رقبه : گردن .
11 . مأمن : جاى امن .
12 . درخور : سزاوار .
13 . تشتت وتفرق : هر دو به معنى پراكندگى است .
14 . مناص : گريزگاه .
سپهر ، ناسخ التواريخ سيدالشهدا عليه السلام ، 2 / 143 - 145 ، 146 - 147
( 1 ) - عبداللَّه بن سليمان ومنذر بن مشمعل اسدى گفتهاند : چون حج را تمام كرديم ، همّى نداشتيم جز آن كه خود را به حسين برسانيم وببينيم كأرش به كجا مىكشد . شتر دوان به شتاب آمديم ودر زرود به آن حضرت رسيديم . چون به أو نزديك شديم ، مردى از كوفه مىآمد وتا حسين را ديد ، از راه كنار زد و -