هامش
، به حق آن خدايى كه جز أو خدايى نيست ، تا دستهء شمشيرم به دستم باقي است ، شما را مىزنم ، گرچه كسى ياور من نباشد . هلا ! اميدوارم كساني كه ميان شما حق شناسد ، بيش از كساني باشند كه باطل آنها را هلاك كند . »
عبداللَّه بن مسلم بن ربيعهء حضرمي حليف بنى أمية برخاست وگفت : « اين آشوب كه برخاسته ، تصميم لازم دارد واين نطق تو نشانهء ضعف است . »
نعمان گفت : « در طاعت خدا ضعف نشان دهم ، بهتر است كه در معصيت أو نيرومندى كنم . » از منبر فرود شد ورفت .
عبداللَّهبن مسلم هم رفت وبه يزيد بن معاوية نوشت :
« اما بعد ، مسلم بن عقيل به كوفه آمده وشيعيان حسين بن علي با أو بيعت كردهاند ، اگر كوفه را مىخواهى ، مردى قوى را حاكم آن كن كه دستورت را اجرا كند وچون خودت كار كند . نعمانبن بشير مرد ناتوانى است يا مسامحه كار است . » عمارةبن عقبه وعمر بن سعد هم همين موضوع را به أو نوشتند .
شرحي از حال نعمان بن بشير
نعمان - به ضم نون - پسر بشير بن سعد بن نصر بن ثعلبهء خزرجى انصارى مادرش عمره دختر رواحه خواهر عبداللَّهبن رواحهء انصارى شهيد غزوهء مؤتة با جعفر بن ابىطالب عليه السلام گفتهاند . نعمان بن بشير أول نوزاد أنصار است . پس از ورود رسول خدا به مدينه ، چنانچه عبداللَّه بن زبير أول نوزاد مهاجرين است ، پدرش بشير بن سعد نخست كسى است كه از أنصار روز سقيفة با أبو بكر بيعت كرد وأنصار از أو پيروى كردند . بشير همراه خالد بن وليد در جبههء عينالتمر كشته شد ونعمان از خاندان اشعر است وعثمانى مسلك بوده . أهل كوفه را به واسطهء محبت على دشمن مىداشته وتنها انصارىاى است كه در جنگ صفين همراه معاوية به جبهه آمده بود . پيش معاوية احترام فراوانى داشت ورفيق أو بود . بعد از أو اين مقام را با يزيد پسرش داشت وتا خلافت مروان بن حكم زنده بود ووالى « حمص » بود . چون براي مروان بيعت گرفتند ، أو براي ابنزبير دعوت كرد وبا مروان مخالف شد واين موقعى بود كه ضحاكبن قيس در « مرج راهط » كشته شده بود ، ولى أهل حمص از أو پذيرا نشدند . از آنها گريخت ودنبالش كردند واورا در سال شصت وپنج هجرى كشتند . واين كه يزيد گفته : نعمان ضعف وبدگفتارى از خود نشان داده است ، شايد اشاره به نقل ابنقتيبهء دينورى باشد كه در كتاب « الإمامة والسياسة » گفته است .
نعمانبن بشير گفت : « زادهء دختر رسول خدا محبوبتر است پيش ما از زادهء دختر بحدل . » گويم زادهء بحدل ، همان يزيد بن معاوية است ؛ زيرا مادرش ميسون دختر بحدل كلبيه است ، به دال وحاء بىنقطه .
وابنقتيبه أبو محمد عبداللَّه بن مسلم بن قتيبة بن مسلم بن عمرو باهلى است كه جدش عمرو همان كسى است كه نامش پيش گذشت ونامهء فرمان حكومت ابن زياد را براي أو برد .
كمرهاى ، ترجمهء نفس المهموم ، / 34 - 36