وركبت سكينة ذات ليلة في جواريها ، فمرّت بعروة بن أذينة ، وهو في فناء قصر ابن عيينة ، فقالت لجواريها : من الشّيخ ؟ فقالوا : عروة . فعدلت إليه فقالت : يا أبا عمر ! أنت تزعم أنّك لم تعشق قطّ ، وأنّ لك مروءة ، وأنّ غزلك من وراء عفّة ، وأ نّك نقيّ ، وأنت تقول : قالت وأبْثَثْتها [ . . . ثمّ ذكر البيتين ، راجع العقد الفريد ] .
كلّ مَنْ ترى حولي من جواري أحرار إن كان خرج هذا الكلام من قلب سليم قطّ .
فهذان قد كتما هواهما فنمت شواهد نجواهما ، لأنّ من اغتمس في بحر الهوى نمّت عليه شواهد الضّنى . « 1 »
كحالة ، أعلام النّساء ، 2 / 209
هامش
كنانة اللّيثيّ الحجازي . أو شاعرى معروف بود وآن خطابههايى كه ابن خلكان از سكينه عليها السلام به عروة مرقوم مىدارد ، صاحب اسعاف به زنى مجهول نسبت مىكند .
1 . « زيادة روى در خرج كردن از اخلاق من نيست ومىدانم آنچه روزى من است ، به من خواهد رسيد . براي به دست آوردن كوشش مىكنم وبه زحمت مىافتم واگر در خانه بنشينم ، خودش نزد من مىآيد ومرا به زحمت نمىاندازد . »
2 . دق الباب : كوبيدن در ( كناية از طلب كردن چيزى است ) .
3 . « رزقي كه در طلب أو هستى ، مانند سايهاى است كه با تو راه مىرود . اگر اورا دنبال كنى ، به أو نمىرسى واگر از آن پشت كنى ، در پى تو مىآيد . »
4 . [ تا اينجا در كتاب رياحين الشّريعة نقل شده است ] .
سپهر ، ناسخ التّواريخ سيد الشهدا عليه السلام ، 4 / 249 - 251 مثل آن : محلاتى ، رياحين الشّريعة ، 3 / 262 - 263
( 1 ) - ابن خلكان در كتاب خود مىنويسد : يك روز سكينه عروةبن اذينه را كه از أعيان علما بود ، ديدار كرد وفرمود : تو اين شعر گفته باشى : إذا وجدتُ [ سپس ابيات را ذكر مىكند كه ما آن را در العقد الفريد ذكر كرديم ] .
عرض كرد : « من گفتهام . »
فرمود : اين شعر را نيز تو گفتهاى : قالَت وأبْثَثْتُها [ . . . سپس ابيات را ذكر كرده است كه ما آن را در العقد الفريد ذكر كرديم ] .
گفت : « من گفتهام . »
فالتفتت إلى جوارٍ كُنّ حولها ، فقالت هُنّ حرائرُ إن كان خرج هذا من قلبٍ سليمٍ .
در اين هنگام ، سكينه به جانب كنيزكان كه حاضر خدمت بودند ، نگران شد وفرمود : « اينان همه آزادگان باشند ، اگر اين سخنان از قلب بىمحبتزايش كرده باشد . 1
1 . [ در كتاب رياحين اضافه كرده است : ولا يخفى كه قلب غير مسلم را قلب سليم نگويند ؛ بلكه قلبي را گويند كه ملوّث به