عباسى به اتفاق يكديگر با بررسى تمامى آوازها ، صد ترانه را برگزيدند . وبعد به امر الواثق « 1 » توسط إسحاق موصلى « 2 » اين صد ترانه بررسى شد . وى هر ترانه را كه بهتر وزيباتر يافت نگاه داشت وآنچه به نظر وسليقهء أو در خور تبديل بود به ترانه اى بهتر بدل كرد وبه اين ترتيب تأليف جديدى از بهترين آوازها وترانهها به وجود آمد ، كه أساس تأليف الأغانى معروف شد وأبو الفرج أصفهاني مجموعه اش را با اين صد ترانه آغاز كرد وبعد از آن به ساير آوازهاى مشهور كه به وسيلهء خلفا وفرزندان ايشان « 3 » وشاهان واميران ووزيران وساير شاعران ومغنيان ساخته يا خوانده مىشد ، پرداخته است .
هامش
( 1 ) - أبو جعفر هارون ( 200 - 232 ه ق ) ملقب به الواثق باللَّه كه بعد از پدرش معتصم به خلافت رسيد . أو به سبب افراط در خوردن داروهاى مقوى باء در جوانى درگذشت .
برگزيدهء الأغاني ، 1 / 9
( 2 ) - إسحاق بن إبراهيم موصلى ( 155 - 235 ه ق ) معروف به ابن النديم از بزرگترين مغنيان ونديمان هارون الرشيد وامين ومأمون ومعتصم وواثق ومتوكل عباسى بود وأو نزد مالك بن انس ( امام مذهب مالكي ) وسفيان بن عيينة وغيره استماع حديث مىكرد . خوانندگى ونوازندگى را از پدرش وعاتكة بنت شهيده ، فرا گرفت ، هيچ كس مثل أو عود نمىزد . وأو نخستين شاعر عربى است كه ترانهها وغزليات لطيف در معاشقه با زنان ( تخنيث ) را به درجهء كمال رسانيد . أو موجد ومبتكر طرز جديد تأليف نغمه وتقسيم وطبقهبندى كامل آوازها بود ، ومأمون مىگفت : اگر به غنا شهرت پيدا نكرده بود أو را به مقام قاضى بغداد برمىگزيدم . معذلك أو هرگز خود را در رديف ساير مغنيان نمىدانست ودر صنف قضات وعلما بارمىيافت ، ودر مجلس خليفه در كنار نديمان مىنشست ولباس فقها را به تن مىكرد . واثق به أو مىگفت : اگر تو بميرى غنا هم مىميرد ، وچون خبر مرگش به متوكل رسيد ، گفت : سلطنت من از زينت وافتخار محروم گرديد ، وبه كرم وصِلات فراوان خلفاى عباسى أو در قصرى مجلل ، شاهانه زندگى مىكرد . صيت مدايح أو دربارهء خلفا عالمگير شده بود . أو كتابخانهء بزرگى در بغداد براي خود تأسيس كرد . شرح أحوال وآثار ونغمههاى إسحاق وپدرش إبراهيم نمودار گويايى از أوضاع اجتماعي واعتقادي دستگاه خلافت وطبقه بالاى جامعهء عرب در قرن دوم وسوم هجرى است ، شاهد مثال آن اين است كه أو خودسرانه با آوازه خوانى اشعار عمر ابن أبي ربيعه در مجلس هارون الرشيد آنها را به دختر رسول خدا صلى الله عليه وآله نسبت مىدهد وبا اعتراض شديد هارون روبرو مىشود ، وما موضوع را در اخبار عمر بن أبي ربيعه بيان خواهيم كرد
( 3 ) - در اين مجموعه مىتوان به إبراهيم مهدى وعليه خواهر وبرادر هارونالرشيد اشاره كرد كه به عنواندو مغنى از خاندان عباسى بودند كه شرح حال آنها در الأغانى ذكر شده است . ودر اين مجموعه به شرح حال آن دو اشاره خواهد شد