مىشد در همه جا طنينافكند . دو شهر مقدس مكّه ومدينه « 1 » ونيز دمشق وبغداد منشأ غنا عربى بودند وخوانندگى ونوازندگى وخريد وفروش آلات لهو در اين بلاد وساير شهرها حرفهاى شريف ومحترم محسوب مىشد ودر مساجد حتى مسجد الحرام ومسجد النبي تمرين واجراى آواز مىشد . فقهاء وزهاد وابسته به خلفا از غنا وآواز خوانى ابايى نداشتند واستفاده از آلات نوازندگى وغنا را جايز مىدانستند گر چه بعضي از آنها قارى قرآن وقاضى وزاهد ومحدث بودند ، به طور مثال امام مالك بن انس پيشواى مالكي « 2 » از خوانندگان ونوازندگان بود .
خلفاى أموي وعباسى به هيچ وجه اهتمامى در حفظ شعائر اسلامى واحكام محمّدى به كار نمىبردند ودر دولت ايشان قوانين واحكام بر مبناى رسوم اشرافيت وقوميت عربى وتعصّبات قبيلهاى ونژادى قانونگذارى واجرا مىشد . برخى از خلفاى أموي
هامش
( 1 ) - [ شاهد مثال : وقتي عثمان بن حيان مري والى مدينه ( 93 - 96 ) شد ، جمعى از وجوه أعيان شهر به اوگفتند : تو والى شهر شدهاى كه پر از فساد است ، اگر خواسته باشى أوضاع مدينه را اصلاح كنى بايد آن را از غنا وزنا پاك سازى ، پس عثمان ظرف 3 روز مهلت داد كه همهء مغنيان شهر را ترك كنند اما ابن أبي عتيق ( از نوادگان أبو بكر ) كه در مدينه نبود توسط سلّامه مغنيه از اين خبر اطلاع يافت براي جلوگيرى از تبعيد سلّامه به همراه أو نزد عثمان رفت وبه تدبير وفكر ابن أبي عتيق ، سلّامه مغنيه منافق گونه تسبيح به دست با حالت خشوع وخضوع هم آيات قرآن را تلاوت كرد وهم آوازه خوانى كرد وعثمان از أو خوشش آمد واز امر تبعيد مغنيان منصرف شد .
تلخيص از برگزيدهء الأغانى ، 1 / 93 - 95 ]
( 2 ) - امام أبو عبداللَّه مالك بن انس بن مالك اصبحى حميرى ( 92 - 179 ه ) پيشواى مذهب مالكي ويكى از چهار امام أهل سنّت وجماعت بود در مدينه متولد شد ، ودر همان جا وفات كرد ، كتاب الموطأ را به پيشنهاد منصور عباسى در احكام اسلام تاليف كرد واز طويس مخنّث آواز خوانى وغنا ياد گرفت وگفته شد ، مالك در مدينه سيصد كنيزك داشت وهر شب يكى از ايشان در دسترس وى مىآراميد ( روايت امام شافعي ) .
تلخيص از برگزيدهء الأغانى ، 1 / 279 - 280 ، 281 ، 283
متن عربى خبر مذكور : قال الشافعي [ . . . ] سألتُ عن الإمام مالك عن الحجاز ، أجاب : بخير ، ثمّ عاودته إلى السؤال عن مالك ، وقال لي : أشرح لك أو أختصر ؟ فقلت : في الاختصار البلاغة ، وقال : في صحّة جسم وله ثلاث مائة جارية يبيت عند الجارية ليلة ولا يعود إليها إلى سنة ، واختصرتُ لك خبرهُ .
أبو بكر الحموي ، ثمرات الأوراق ، 1 / 242