( مثل وليد بن يزيد ) به فتواى مفتيان مرتكب فسق وفجور مىشدند وخود را معاف از تكاليف شرعي مىدانستند . وضع حرم واندرون زندگى خصوصي خلفا ورجال دولت عرب شاهد اين مدعا است كه در شرح حال حمّاد راوية واشعب وساير مغنيان ورواة اخبار ذكر خواهد شد .
در أواخر قرن اوّل هجرى مكّه ومدينه ودمشق نيز بازار بزرگ برده فروشى ومركز پرورش وسوداگرى كنيزان رامشگر عرب وديگر بلاد فتح شده بود . مطربان ومغنيانى مثل طويس ومعبد وابن سريج وابن عايشه وغيره پيدا شدند وديوان نغمههاى تازى ( عربى ) را تأليف كردند ودر مقابل اين مشى جاهلي وجريانات اجتماعي در جامعه ، مكتب أهل بيت پيامبر عليهم السلام بود كه هر نوع موسيقى وغنا را حرام مىدانستند واشتغال به آن وخريد وفروش وساختن ونگاه داشتن آلات طرب وغنا را ممنوع وتحريم كردند .
در عصر عباسى كار رامشگرى ونوازندگى ومطربى به أوج رسيد . به امر هارون الرشيد ، إبراهيم موصلى « 1 » وإسماعيل بن جامع « 2 » وفليح بن العوراء « 3 » ، بزگترين مغنيان عصر
هامش
( 1 ) - إبراهيم بن ماهان ( 125 - 188 ه ق ) ملقب به نديم از مغنيان ونوازندگان صدر دولت عباسى بودو به دعوت مهدى عباسى از بصره به بغداد آمد ونزد أو تقرب يافت ، اما چون حاضر به قبول انضباط دربار نبود واز سوى ديگر شراب بسيار مىنوشيد ودر مجالس عيش ونوش موسى هادي وهارون الرشيد پسران مهدى علىرغم قدغن أكيد خليفه حضور مىيافت ، أو را به زندان افكندند ودر زندان خواندن ونوشتن را فرا گرفت ، ودر خلافت هادي مقام أو بالا رفت وصِلات فراوان از أو دريافت نمود ، ودر زمان هارون الرشيد علاوة بر خوانندگى ونوازندگى كه در دربار داشت نديم مخصوص وهم سفر ورفيق روز وشب هارون بود . خانهاش محل تعليم آواز وعود نوازى براي دختران اشراف بغداد بود وأو كنيزكان را جهت آموزش وتربيت رامشگرى مىخريد وبعد به بهاى گران به خليفه وساير اشراف عرب مىفروخت .
برگزيدهء الأغانى ، 1 / 499
( 2 ) - إسماعيل بن جامع سهمى قرشي ( ف 192 ه ق ) از مغنيان بزرگ عرب بود ، وما شرح حال أو را در اخبار ابن سريج به عنوان يكى از راويان اخبارى كه در مورد سكينهء مذكوره نقل شده آورديم .
برگزيدهء الأغانى ، 1 / 9
( 3 ) - فليح بن العوراء از مغنيان بزرگ عصر عباسى به ويژه مأمون وواثق عباسى بود