( 83238 - 83233 ) 9 - هر كس كم شرم باشد ، پرهيزگارىاش اندك گردد . زيرا كه پرهيزگارى عبارت است از پايبند بودن بر كارهاى خوب واز مرز كارهاى شايسته به ناشايستها تجاوز نكردن ، واز جمله كارهاى نيك شرم داشتن است . پس كم شرمى مستلزم كمي پرهيزگارى است . وبسا كه ورع را به خوددارى از محارم تفسير كردهاند . وبديهي است كه كم شرمى نيز زمينهاى است براي ارتكاب كارهاى حرام ، ودر نتيجة زمينه براي كم بودن ورع است ، پس امام ( ع ) شيء ( ورع ) را ، جاى زمينهء شيء قرار داده وبدان نيز حكم كرده است .
( 83244 - 83239 ) 10 - هر كس پرهيزگارىاش اندك باشد ، دلش مىميرد ، يعنى چون فضيلت ، باعث زنده بودن دل است ، نبودن ورع ويا كمي آن را استعاره براي مردن دل آورده است ، كلمهء مردن به خاطر بىفايده بودن چنان دلى است . همان طورى كه مرده از سود زندگى بىبهره مىشود .
( 83250 - 83245 ) 11 - وهر كه دلش بميرد وارد آتش دوزخ گردد ، زيرا باعث انتقال انسان از آتش جهنّم به بهشت ، همان آراسته شدن به فضيلت است ، بنا بر اين اگر داراى فضيلت نبود ، وعدهگاهش آتش دوزخ است . اين عبارت به صورت قياس مفصولى است ونتيجهء آن اين است كه هر كس پر حرف باشد ، وارد آتش دوزخ گردد . واين عبارت براي برحذر داشتن از پرحرفى آمده است .
( 83263 - 83251 ) 12 - وهر كس به بديهاى مردم بنگرد وآنها را نپسندد ، وبعد آنها را براي خود بخواهد وبپسندد ، اين شخص أحمق است ، ودليل ناداني أو آن است كه اين صفات را از ديگران بد دانستن مستلزم داشتن انديشهء صحيح وانجام ندادن آنهاست ، واز طرفي خواستن وپسنديدن آنها براي خود ، خلاف انديشهء درست وبيرون شدن از مصلحت انديشى براي خويشتن است واين خود ، ناداني وكاستى آشكار در عقل اوست . الف ولام در الحمق افادهء حصر در شخص مورد نظر دارد ، واز آن رو با كلمه بعينه مورد تأكيد قرار داده است .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 701
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٧٠١