[ شرح ]
( 74576 - 74572 ) سعادة الجدّ ، يعنى خوشبختى وفرآهم آمدن أسباب مصلحت در بارهء انسان ، واز جملهء مصالح آدمي پوشيده ماندن عيبها وپستيهاى اوست ، ودوام پوشيده ماندن آنها وابسته به دوام أسباب ووسايل مصلحت است .
( 3045 ) 45 - امام ( ع ) فرمود :
أَوْلَى النَّاسِ بِالْعَفْوِ أَقْدَرُهُمْ عَلَى الْعُقُوبَةِ ( 74585 - 74580 )
[ ترجمه ]
« شايستهترين فرد به گذشت وبخشش ، تواناترين مردم به مجازات وكيفر دادن است . »
[ شرح ]
( 74585 - 74580 ) چون فضيلت بخشش در عرف مردم شامل كسى است كه قادر بر مجازات است ، امّا مجازات نمىكند ، وچون عفو وقدرت از دو مقولهء اشدّ واضعفند ، ناگزير اولويت عفو ، تابع اولويّت واشديّت قدرت است ، يعنى هر كس تواناتر بر كيفر كردن وكيفر نكردن باشد ، سزاوارتر به بخشندگى خواهد بود .
( 3046 ) 46 - امام ( ع ) فرمود :
السَّخَاءُ مَا كَانَ ابْتِدَاءً - فَأَمَّا مَا كَانَ عَنْ مَسْأَلَةٍ فَحَيَاءٌ وَتَذَمُّمٌ ( 74600 - 74589 )
[ لغات ]
( تذمّم ) : خوددارى از نكوهش ( سخاء ) : ملكه بذل مال به كسى كه مستحق است به مقدارى كه شايسته است ، آن هم بدون مقدمه واز روى ميل قلبي وبا رعايت برابرى به كسى كه نيازمند آن است .
[ ترجمه ]
« سخاوت وبخشندگى آن است كه بىدرخواست انجام گيرد ، زيرا آنچه به خاطر درخواست باشد ، از روى شرم وفرار از نكوهش است » .
[ شرح ]
( 74600 - 74589 ) با اين تعريف روشن شد ، آنچه كه از روى درخواست ، بخشش شود ،