خداى متعال فرموده است :
الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا
« 1 » .
وچون عمل صالح در دنيا باعث آمادگى براي خوشبختى دائم است ، ناگزير آسودگى از عمل در دنيا ، باعث واگذاشتن وسيلهء خوشبختى است كه روز قيامت سعادت جز بدان وسيله ميسّر نمىشود ، بنا بر اين از جمله پيامدهاى آسودگى در دنيا تأسّف خوردن بر نتيجهاى است كه روز قيامت از فراغت عايد مىشود .
( 70484 - 70477 ) 5 - أو را متوجّه بر ضرورت انجام عمل حق ساخته است ، از آن رو كه هيچ چيز أو را از حق بىنياز نمىگرداند ، زيرا جز حق همه چيز ، بيهوده كارى است ، وبيهوده كارى باعث نيازمندى در آخرت است ، بنا بر اين باطل باعث بىنيازى نمىشود .
( 70508 - 70485 ) 6 - أو را بر اين مطلب توجه داده است كه از جمله حقوق واجب بر أو حفظ خويشتن است ، يعنى خود را از لغزش بر صراط مستقيم وافتادن در راستاى جهنم حفظ كند ، سپس نسبت به مردم با كوشش وتلاش رسيدگى كند ودست آنها را در راه امر به معروف ونهى از منكر بگيرد ، وحفظ خويشتن را از آن رو مقدّم داشته كه اهميت بيشترى دارد وبر ضرورت هر دو مورد با اين عبارت توجه داده است فانّ الّذى . . . مقصود آن است كه آنچه از كمالات وپاداش به دليل پايبندى دو امر مذكور در آخرت عايدت مىشود از آنچه كه از طريق عدالت واحسان تو به مردم به صورت منفعت ويا دفع ضرر ، به آنها مىرسد ، برتر است . توفيق از آن خداست .
هامش
( 1 ) سورهء ملك ( 67 ) آية ( 2 ) يعنى : خدايى كه مرگ وزندگى را آفريد كه شما بندگان را بيازمايد تا كدام نيكوكار تريد .