3 - از آن كساني نباشد كه هر نوع قراردادى را كه به نفع تو است ، به سستى منعقد كند ، بلكه آن را محكم واستوار سازد .
4 - از گشودن گره قراردادهايى كه دشمنان تو با مكر وفريب به زيان تو بستهاند ، باز نماند . واين دو ويژگى لازمهء اصالت انديشهء آدمي بوده وآن فضيلتى زير پوشش حكمت ودرايت آدمي است .
5 - اندازهء ارزش ومقام خود را در كارها بشناسد ، تا هر كارى را در مرتبهء خود وجاى مناسب قرار دهد . واين فضيلت هم از فضايل زير پوشش حكمت اخلاقى است . ونيز أو را به دورى گزيدن از نادان با اين عبارت هشدار داده است : فان الجاهل . . . اجهل ( زيرا كسى كه موضع خود را نشناسد موضع ديگران را هرگز نخواهد شناخت ) ، واين مقدمهء صغراى قياس مضمرى است كه كبراى مقدّر آن چنين است : وهر كس آن طور باشد اجتناب از أو لازم وضروري است .
سوم : نهى كرده است از اين كه گزينش كاركنان بر مبناى فراست وبرداشت خود ، واطمينان وخوشبينى بدانها باشد . وبه دليل نادرستى آن در اين عبارت اشاره كرده است : فانّ الرّجال . . . شيء ( زيرا افراد براي جلب نظر فرمانروايان ، خوش خدمتي مىكنند . . . ) به اين معنى ، كه افراد ، خدمت خود را خوب جلوه مىدهند ، وخودنمايى مىكنند تا نظر فرمانروايان را جلب كنند . وفرمانروايان به آنها خوش بين شوند ، در حالي كه پشت پرده ، از خير خواهى وامانت خبري نيست . واين عبارت ، صغراى قياس مضمرى است كه كبراى مقدّر آن چنين است : وهر چه كه آن طور باشد ، شايسته نيست در گزينش آن بر أساس فراست ودريافت خود تكيه كنى .
چهارم : پس از اين كه امام ( ع ) أو را از انجام گزينش آن چنانى نهى كرده است ، به منظور راهنمايى به روش انتخاب كاركنان ، دستور داده است تا آنها را به روشى كه نيكان پيش از أو ، مىآزمودند ، بيازمايد . ودر تأييد ويژگيهاى قبل
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 280
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٨٠