عدل ، بدون كم وكاست باشد ، ونرخهايى كه نه به فروشنده اجحاف شود ، تا أصل كالا از بين برود ونه به مشترى تا أصل سرمايهاش را از دست دهد .
7 - دستور داده تا محتكرين را پس از نهى از كار زشتشان مجازات كند ، امّا در مجازات زيادة روى نكند .
( 68671 - 68518 ) دستهء هفتم : گروه زيردستان است ، وآنها را با ويژگيهايى معين كرده وامر ونهىهايى در بارهء آنها بيان فرموده است :
امّا ويژگيها :
بيچاره ، ناتوان از كسب وكار ، تهيدست ، نيازمند وگرفتار رنج وزحمتند .
وتمام اينها - هر چند كه بعضي ويژگيها در ضمن بعضي ديگر وجود دارد ، جز اين كه امام ( ع ) بر حسب صفات مختلف - تمام آنها را به جهت توجه زيادى كه به اينان داشته ، بر شمرده است ، تا مبادا حتى يك مورد آنها را فراموش وسهل انگارى كند .
اما أوامر :
1 - مالك را در بارهء ايشان از خدا ترسانده ، وبه جنبهء حكمتى كه در اين ترساندن وجود داشته با اين سخن اشاره فرموده است : زيرا در ميان آنان افراد نيازمند ومحتاج هستند ، واين عبارت : مقدمهء صغرا براي قياس مضمرى است كه كبراى مقدر آن چنين است : وهر كه آن چنان باشد ، بايد از خدا در بارهء أو ترسيد ، وحقي كه از طرف خدا براي أو معين شده است بايد حفظ كرد .
2 - بخشي از بيت المال خود واموالى را كه از راه غلّات زمينهاى غنيمت گرفته شده در هر شهر ، وجود دارد ، بديشان اختصاص دهد . بيت المال را به وى نسبت داده ، از آن رو كه سرپرستى آن را حاكم اسلام بر عهده دارد ، وعبارت : فانّ للاقصى . . . حقّه اشاره به همان مطلب دارد . كبراى مقدّر اين قياس مضمر چنين است : هر كس در آن شرايط باشد ، بايد با پرداخت حق أو ، رعايت حالش بخوبى بشود .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 283
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٨٣