داعية . . . الظّن بك ( زيرا اين عمل تو باعث خيرخواهى وخوشبينى آنان نسبت به تو مىگردد ) . وكبراى مقدّر اين قياس مضمر ، چنين است : وهر چه كه اين طور باشد ، سزاوار است انجام دهى .
6 - أو را از اين كه به دليل رسيدگى به كارهاى مهمّ ، به كارهاى كم اهميّت نپردازد ، بازداشته است ، وبراي اولويّت عمل وى با اين عبارت استدلال كرده است : فان اليسير . . . موقعا لا يستغنون عنه ( زيرا كمك تو در مورد كارهاى كم اهميّت آن قدر ارزش دارد كه مورد استفادهء آنها باشد ) ، ومعناى عبارت روشن است ، زيرا كمك در كارهاى مهمّ از ارزش كمك مفيدى كه اندك وناچيز باشد نمىكاهد ، [ هر نوع كمكى جاى خود را دارد ] .
( 67744 - 67533 ) 7 - امام ( ع ) أو را مأمور كرده است ، بر اين كه از سران سپاه كساني را در نزد خود برگزيند كه واجد صفات مزبورند ، آن كسى كه با زيردستان از سپاه در زندگى برابر بوده ، واز امكانات خود به اندازهاى كه آنها وخانواده وفرزندانشان در رفاه باشند كمك مىكند ، تا بدين وسيله عزمشان يكى شود ودر راه پيكار با دشمن به منزلهء يك فرد گردند . آن گاه امام ( ع ) در زمينهء توجّه به زيردستان ، با بيان اين كه پيامد اين توجّه ويارى جلب قلوب آنان است ، أو را تشويق به محبّت بدانها كرده است . واين بخش از عبارت به منزلهء صغراى قياس مضمرى است كه كبراى مقدّر آن چنين است : وهر چه كه باعث جلب قلوب آنان شود ، انجام دادنش مصلحت وواجب است . واز طرفي چون محبت صحيح بدانها از مهمترين هدفها بوده است ، امام ( ع ) اظهار داشته كه كمك ومحبت به آنها جز با انجام سه امر انجامپذير نيست :
1 - شفقت مردم به فرمانروايان ومراقبت از ايشان .
2 - بار سنگين نشمردن حكومت آنان .
3 - به انتظار پايان گرفتن مدت حكومت ايشان نبودن .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 269
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٦٩