كه حكمرانانشان دل به مال اندوزى سپارند وبه پايدارى حكومت خود بدگمان شوند واز دگرگونيهاى زمان كمتر عبرت بگيرند .
وبعد در باره منشيان ودبيران خود ، بينديش وبهترين آنها را به كارهاى خويش بگمار ونوشتن نامههايى را كه در آنها سرنوشت كارها واسرار حكومتى نوشته مىشود ، به دبيرى اختصاص ده كه در تمام صفات خوب ، خير انديشى وپاكدامنى از نويسندگان ديگر جامعتر باشد كسى كه عظمت تو أو را از راه بيرون نبرد تا با مخالفت با تو در حضور مردم وبزرگان جسور باشد وكسى كه غفلت وبىتوجّهى أو باعث شود كه در رساندن نامهها به كارگزارانت كوتاهى كند ويا از طرف تو پاسخ درست را به آنها نرساند واز آنچه از جانب تو داد وستد مىكند تو را بىخبر گذارد وهم چنين كسى كه در بستن قراردادى به نفع تو سستى نكند ، واز الغاء قراردادى كه به زيان تو است ناتوان نماند ، واندازهء ارزش ومقام خود را در كارها بشناسد ، زيرا كسى كه موضع خود را نشناسد مقام وموضع ديگران را هرگز نخواهد شناخت ، ومبادا كه آنان را با فراست ودريافت خود واطمينان وخوشبينى كه دارى انتخاب كنى ، زيرا افراد براي جلب نظر فرمانروايان ، خودنمايى مىكنند وخدمت خود را خوب جلوه مىدهند ونيك نفسي وخير انديشى مىنمايانند وعيبهاى خود را از حاكم مىپوشانند تا أو را بفريبند ، در حالي كه غير از آنچه وانمود مىكنند ، در باطن چيزى از خيرخواهى وامانت در آنان وجود ندارد . بنا بر اين بايد آنها را به كارهايى كه نيكان پيش از تو انجام مىدادند ، بيازمايى ، آن گاه بهترين آنها را كه بين مردم درستكاريشان آشكار وبر سر زبانهاست ، انتخاب كن ، واين نوع امتحان دليل أطاعت تو از خدا وكسى است كه كار را به تو سپرده است وبراي هر كارى از كارها فردى كارگردان از دبيران خود را بگمار ، كه عظمت كار ، أو را از پا در نياورد وناتوان نسازد وزيادى كار أو را نلرزاند . واگر در منشيان تو عيبى باشد كه از چشم تو پنهان بماند ، تو مسؤول آن هستى .
ديگر آن كه سفارش مرا در بارهء بازرگانان وصنعتگران پذيرا باش ، ودر بارهء آنان پند ونصيحت خود را دريغ مكن چه آنان كه در شهرها مقيمند وچه آنان كه
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 261
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٦١