وآنگهى براي قضاوت ميان مردم بهترين افراد رعيّت را انتخاب كن ، از آن كساني كه كارها بر أو سخت ومشكل جلوه نكند ، وطرفهاى نزاع ، نظر خود را با لجاجت بر أو تحميل نكنند وأو در اشتباه خود پافشارى نكند ، وبه هنگام شناخت حق از بازگشت بدان درمانده نباشد ، وهواي نفسش متمايل به حرص وطمع نباشد ، وبه اندك فهم ودرك از مسائل ، بدون زحمت فكر وانديشهء زياد ، بسنده نكند . از آن كسان كه در برابر شبهات ، بيشتر تأمل مىكنند ، وبيشتر از همه سراغ دليل وبرهان مىروند ، واز همگان كمتر از مراجعهء دادخواهان خسته مىشوند وبراي كشف واقعيتها از همه با حوصلهتر وبه هنگام روشن شدن حكمي از همه كس قاطعترند . كسى كه ستايش زياد أو را وأدار به خودبينى نسازد وتشويق وفريب أو را از اعتدال بيرون نكند ، واين چنين افراد شايسته وقضات آراسته به چنين ويژگيها كماند . وبعد از همهء اينها ، قضاوت أو را بسيار وارسى كن وبه قدرى از مال دنيا به أو بده كه زندگىاش در رفاه باشد وجلو عذر وبهانهء أو را بگيرد ونياز به مردم نداشته باشد ، وأو را در نزد خود مقام وجايگاهى بده كه ديگر نزديكان تو در آن مقام طمع نكنند تا بدين وسيله أو از بدگويى افراد در نزد تو أيمن باشد . پس اين امر [ قضاوت ] را كاملا زير نظر داشته باش ، زيرا اين قضا در دست بدكارانى گرفتار بود كه در آن از روى هوا وهوس رفتار مىكردند وآن را وسيلهء رسيدن به دنيا قرار داده بودند . وآنگهى در اعمال كاركنانت دقيق باش ، وقتي كه آنها را آزمودى به كار بگمار ، مبادا ايشان را از روى هواي نفس ويا به قصد كمكى به ايشان ، بىحساب مشغول كار كنى زيرا اينها رشتههايى از ستمكارى وخيانت به مردم است وچنين افرادى را از ميان آزمودگان وافراد با آزرم از خانوادههاى نجيب وپيشقدم در اسلام جستجو كن ، زيرا اينان داراى ويژگيها وخصلتهاى ارزشمند وبا ناموستر وكم طمعتر وبيشتر در انديشهء عواقب كارند . بنا بر اين وسايل خورد وخوراك آنها را فراوان كن ، كه اين عمل باعث تقويت آنها در خودسازى وبىنيازى از خوردن حق زير دستان خواهد شد ، وهم حجّتى است بر ايشان ، اگر فرمان تو را نبرند ويا امانت تو را خدشهدار كنند . آن گاه در كارهايشان بررسى كن ، وبازرسان راستگو
و
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 259
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٥٩