استعاره آورده شده است از طريق معقول ، يعنى راه حق . آن گاه دوباره أو را به تقواى الهى امر مىكند واين كه مبادا شيطان زمام اختيار أو را بربايد . كلمهء مجاذبه را استعاره آورده است براي خوددارى عقلانى وهمچنين لفظ القياد ( مهار ) را براي عقايد نادرست وآرمانهاى دروغين كه شيطان به وسيلهء آنها معاوية را رهبرى مىكند ، وجلوگيرى شيطان از زمامدارى از طريق دست ردّ زدن بر نفس امّاره كه أو را به وسيلهء آن آرمانها وسوسه مىكند .
( 62990 - 62981 )
عبارت : فانّ الدنيا . . .
هشدارى است بر اين كه چون دنيا ناپايدار است پس آرزوهاى دنيوي نيز پايدار نيست ، واين عبارت به منزلهء صغراى دو قياس مضمرى است كه كبراى قياس اوّل در حقيقت چنين است : وهر چه ناپايدار وفانى باشد ، پس به خاطر ناپايدارى آن وجذب شيطان [ انسان را ] بدان وسيله به سمت خود ، بايد از آن نااميد شد . وكبراى قياس دوم نيز چنين مىشود . وهر چه كه نزديك باشد ، شايسته است كه با كار وكوشش جهت رسيدن به آن آماده شد .
فرآهم آوردن وسيله به دست خداست .