أطاعت از مخلوق معصيت خالق مىكنند وبه نام دين از پستان دنيا شير مىنوشند ودنياي حاضر را عوض آخرت نيكان پرهيزگار مىطلبند ، در صورتي كه هرگز - جز نيكوكار - به خير ونيكى نمىرسد وهرگز - جز تبهكار - به كيفر بدى نمىرسد ، بنا بر اين نسبت به وظيفة خدمتي كه دارى پايدار ونستوه باش ! همچون شخص دورانديش ، كوشا وپند دهندهء عاقلى كه مطيع وفرمانبر امام وپيشواى خود است ، عمل كن ومبادا كارى كنى كه سرانجام پوزش بخواهى ، به وقت فراوانى نعمت ، زياد شادمان ودر وقت سختيهاى زياد ، سست وهراسان مباش ، والسّلام . »
[ شرح ]
( 63020 - 62991 ) شارح ( ابن ميثم ) مىگويد : اين شخص كه امام بر أو نامه نوشته است ، قثم به عباس بن عبد المطلب است ، كه همواره - تا وقتي كه علي ( ع ) به شهادت رسيد - از طرف آن بزرگوار فرماندار مكّه بود ، ودر زمان معاوية در سمرقند به شهادت رسيد .
علّت اين كه امام ( ع ) اين نامه را نوشت آن بود كه معاوية در موسم حجّ وهنگام اجتماع مردم براي اعمال ، گروهى را فرستاد تا مردم را به أطاعت از أو دعوت كنند ، ومردم عرب را از يارى علي ( ع ) متفرق كنند ، وبه ذهن مردم القا كنند كه علي ( ع ) يا خود ، قاتل عثمان است ويا زمينهء قتل أو را فرآهم آورده است ، در هر دو صورت شايسته امامت نيست ، واز طرفي به زعم خود ، فضايل واخلاق وروش أو را در بذل وبخشش در بين مردم شايع كنند ، اين بود كه امام ( ع ) اين نامه را به فرماندارش در مكة نوشت وأو را از اين مطلب آگاه ساخت تا بر اين أساس ، به آنچه سياست ايجاب مىكند ، اقدام كند . بعضي گفتهاند : كساني را كه معاوية فرستاده بود ، گروهى از مأموران مخفى أو بودند كه فرستاده بود تا أوضاع را بر فرمانداران علي ( ع ) آشفته سازند .
خلاصهء نامه : نخست ، امام ( ع ) به فرماندارش ، مطالبى را اعلام مىدارد كه جاسوس آن بزرگوار در مغرب ( غرب حجاز ) نوشته است ، ومقصود امام از