هامش
- واگر دنيا به عدل وداد آكنده باشد ، ايشان را جز جور وستم بهره مرساناد .
( 1 ) . دية ( ده هر دو به كسر اوّل ) : آبادي كوچك ، مقابل شهر .
( 2 ) . از جاده مقصود منحرف مىشدند .
( 3 ) . قادسيه : نام قريهاى در پانزده فرسخى كوفه است .
( 4 ) . ساد العلوج : بزرگ شد مرد كافر . ذنب ( چو فرس ) : دم حيوان .
( 5 ) . نجب : شتران تنومند .
( 6 ) . آغاليدن : تند وتيز كردن مردم را به جنگ .
( 7 ) . قنطره : پل .
( 8 ) . شاكي السلاح : غرق اسلحه .
( 9 ) . قسط : دادگرى ، تجاوز ( در اينجا معنى اوّل مراد است ) .
( 10 ) . مناجزت : جنگ .
( 11 ) . دهشتزده : ترسناك .
( 12 ) . بعلبك : شهري معروف است كه آثار عظيمه وقصور عجيبه دارد .
( 13 ) . سكر : شراب خرما .
( 14 ) . دفوف ( جمع دف ) : يكى از آلات نوازندگى .
( 15 ) . خضرت : سبزى ونضرت : طراوت وخرمى .
سپهر ، ناسخ التواريخ سيّد الشهدا عليه السّلام ، 3 / 98 ، 100 - 102 ، 108 - 109 ، 110 - 111
علماى اخبار را در مدت أقامت أهل بيت در كوفه اختلاف بسيار است وراقم حروف در تحقيق اين امر در كتاب مستطاب أحوال حضرت زين العابدين صلوات اللّه عليه ووقايع يوم الطفّ شرحي مسطور داشته است . مختصر آنكه عموم اخبار بر آن دلالت كند كه أهل بيت أطهار عليهم السّلام روز دوازدهم محرم وبه روايتي سيزدهم محرم از كربلا به كوفه درآمدند وابن زياد عليه اللعنة خبر شهادت پسر پيغمبر وحالات أهل بيت أطهار را به يزيد برنگاشت .
ويزيد در كار ايشان مشورت كرد وبه احضار ايشان يكدل ويكجهت شد . به ابن زياد نامه كرد كه :
« رئوس شهدا وأهل بيت رسول خدا را با أثقال واحمال ايشان به جانب دمشق بفرست وجماعتى از ابطال رجال را با سردارى دلير با ايشان همراه دار تا بدون انگيزش فتنه وفسادى ، ايشان را وارد دمشق كنند . » ونيز آنچه مقصود داشت به آن ملعون مرقوم ومعلوم گردانيد وابن زياد تهيه أهل بيت را بديد وروانه ساخت .
وبعضي نوشتهاند : بدون اينكه از يزيد استرخاص نمايد ، چون نگران شد كه وجود أهل بيت أطهار سلام اللّه عليهم در كوفه موجب اشتعال نايره فساد است ، ايشان را با رؤوس مطهر به جانب شام فرستاد .
اما اين سخن ضعيف مىنمايد وخبر صحيح همان است كه به يزيد بنوشت وچون يزيد به احضار ايشان فرمان كرد ، ايشان را روانه ساخت .
( 1 ) بلكه پارهاى از مدققين در مقام تحقيق وتبيين برآمده ونوشتهاند كه : آنچه عقل سليم بدان حكم -