هامش
- نبودهاند ؛ وگرنه بايد آن ديگرى را هم چنان كه بعضي گمان بردهاند ، على أوسط بنامند وآن شيرخواره كه على اصغرش مىپندارند ، همان عبد اللّه است . »
ودر كتاب بحر المصائب از كتاب روضة الشهداء در ضمن اين حكايت مىگويد : آنگاه عبيد اللّه ملعون گفت با جناب زينب خاتون سلام اللّه عليها : « اى خواهر حسين ! همانا خداى عز وجل مرا از بيم طغيان برادرت حسين واتباع أو آسوده ودل مرا از اين تعب فارغ گرداند . »
« فقالت زينب الكبرى : يا ابن زياد ! فقد جئت شيئا إدّا أتيت أمرا عجيبا وخطبا غريبا فمع ذلك كيف تتوقّع الراحة في دار الدّنيا وهيهات هيهات أنت سكران ومغرور ومفتون بمال الدّنيا وجلالها يزول تلك السلطنة ولا تعيش بعد ذلك أبدا ولا ترى وجه الاستراحة هل تعلم ما فعلت بعترة الأطهار وأولاد الأخيار فمع ذلك تتفاخر بقتلهم ولا تنال نيلك ومقصودك وقد فعلت أمرا يبقى عاره عليك أبد الدّهر » .
زينب كبرى سلام اللّه عليها فرمود : « اى پسر زياد ! همانا كارى بس منكر وعظيم آوردى وامرى سخت عجيب وخطبى بسيار غريب بنمودى وبا چنين كار وكردار چگونه خواستار هستى كه از روزگار شاد خوار وبرخوردار گردى ؟ هيهات ! هيهات ! همانا به اين مال وجلال اين جهنده جهان وفريبنده كيهان مغرور ومفتون وسرمست وسكران شدى . پس بسيار زود اين سلطنت وجلال زوال گيرد واز آن پس هرگز روى عيش وعشرت وآسايش واستراحت نيابى . هيچ مىدانى با عترت أطهار وأولاد اخيار چه كار وكردار بسپردى ومع ذلك به قتل ايشان افتخار جويى وبه آرزو ومقصود خويش هنوز نرسيده باشى ؛ با آن كه آن كار نمودار آوردى كه هرگز غبار اين عار وننگ را از خويش نتوانى برداشت . »
معلوم باد كه در پارهاى كتب مسطور است كه فاطمة بنت الحسين عليهما السلام مىفرمايد : چون در حضور ابن زياد بنشستيم ، بر ما رقّت گرفت . مردى از أهل شام برخاست وگفت : « يا أمير المؤمنين ! اين جاريه را به من ببخش ؛ إلى آخر الخبر . »
لكن راقم حروف را گمان چنان است كه اين داستان در مجلس يزيد روى داده [ است ] . چه ابن زياد عليه اللعنة را هيچكس أمير المؤمنين نتوانست خطاب كند ؛ مگر اينكه لفظ أمير به تنهايى بوده است وكلمهء « المؤمنين » در قلم كاتب سهوا رقم شده يا از نخست خبر چنين بوده است كه چون در حضور يزيد بنشستيم واز روى سهو ابن زياد نوشته باشند ؛ والعلم عند اللّه ( 2 ) .
( 1 ) . [ تا اينجا قريب به مضمون اين مطلب در ناسخ التواريخ سيّد الشهدا ، 3 / 60 - 64 تكرار شده است وادامه تا انتهاى مطلب به اين شرح آمده است : ثمّ أقبل إلى ابن زياد فقال : أبالقتل تهدّدني ؟ يا ابن زياد ! أما علمت أنّ القتل لنا عادة وكرامتنا الشّهادة ؟
سيّد سجاد فرمود : هان اى عمه ! خاموش باش تا من پاسخ گويم ، پس روى به ابن زياد آورد وفرمود : اى پسر زياد ! ما را به قتل بيم مىدهى ؟ مگر ندانستهاى كه قتل عادت ما ، وبزرگوارى ما در شهادت ما است ؟
فقال له : إن كان بينك وبين هؤلاء النّساء رحم ، فأرسل معهنّ من يؤدّيهنّ ، فقال : تؤدّيهنّ أنت وكأنّه استحيى .
ديگرباره سيّد سجاد عليه السّلام فرمود : اگر در ميان تو واين زنان علاقهاى است از رحم وخويشاوندى ، كسى را بگمار تا ايشان را به منزل رساند . از اين سخن ابن زياد شرمگين شد ، گفت : تو ايشان را به منزل مىرسانى ] . -