هامش
- ابن أثير گويد : چون أهل بيت را بر ابن زياد درآوردند ، زينب عليها السّلام پستترين جامههاى خويش را بپوشيد ومتنكرة درآمد وكنيزكانش در اطرافش بودند . ابن زياد پرسيد : « اين زن كه نشسته است ، كيست ؟ »
آن حضرت با وى تكلم نفرمود . ابن زياد سه دفعه بپرسيد واز آن حضرت جواب نشنيد . يكى از كنيزان آن حضرت گفتند : « وى زينب ، دختر فاطمه است . »
ابن زياد آن سخنان مذكور را بگفت وهمان پاسخ را به همان تقريب بشنيد . چون آن خبيث به آهنگ قتل حضرت سجاد عليه السّلام برآمد ، حضرت زينب خاتون به جانب امام زين العابدين سلام اللّه عليهما درآويخت وفرمود : « يا ابن زياد ! حسبك منّا أما رويت من دمائنا وهل أبقيت منّا أحدا واعتنقته وقالت : أسألك باللّه إن كنت مؤمنا إن قتلته لمّا تقتلني معه . » ؛ يعنى : « اى پسر زياد ! آنچه از ما مرتكب شدى ، از بهر تو كافى است .
آيا از خون ما سيراب نشدى ؟ آيا يك تن از ما را به جا گذاشتى ؟ »
آنگاه دست به گردن امام زين العابدين درآورد وبا ابن زياد فرمود : « تو را به خدا سوگند مىدهم اگر مؤمن باشى ، كه أو را اگر مىكشى ، مرا نيز با وى بكش . »
وامام زين العابدين عليه السّلام نيز با ابن زياد فرمود : « اى پسر زياد ! اگر در ميان تو وايشان قرابتي است ، مردى با تقوا با ايشان بفرست كه بر طريق اسلام با ايشان مصاحبت جويد . »
ابن زياد ساعتي به سوى زينب نگران شد وگفت : « عجب است از علاقة خويشاوندى ! سوگند به خدا چنان گمان مىبرم كه زينب دوست همى دارد كه اگر علي بن الحسين را به قتل رسانم ، أو را نيز با وى مقتول دارم . اين پسر را بگذاريد تا با زنان أهل بيت خود راهسپر باشد . »
ودر عمدة الطالب گويد : « چون برادر زينب حسين عليهم السّلام وأهل زينب ودو پسر زينب در يوم الطف شهيد شدند وزنان را به كوفه آوردند وبر عبيد اللّه بن زياد وارد كردند ، زين العابدين علي بن الحسين عليه السّلام با آن جماعت بود . ابن زياد پرسيد : « وى كيست ؟ »
گفتند : « علي بن الحسين است ! »
گفت : « مگر نه آن بود كه خداى علي بن الحسين را بكشت ؟ »
امام زين العابدين عليه السّلام فرمود : « كان لي أخ أصغر منّي قتله النّاس . » ؛ يعنى : « آن علي بن الحسين برادر كوچكتر من بود كه مردمانش بكشتند . »
ابن زياد برآشفت وبه قتل آن حضرت فرمان داد ، وبقيت مكالمات حضرت زينب وابن زياد به همان تقريبي است كه از پارهاى كتب متقدمين مسطور شد ، واز اين خبر معلوم مىشود كه موافق خبر صاحب إعلام الورى على أكبر همان زين العابدين است وعلى أصغر كه مادرش ليلى بنت أبى مرّه ثقفى مىباشد ، همان على مقتول است .
وصاحب إعلام الورى مىگويد : « مردم به غلط رفتهاند كه على مقتول را على أكبر مىخوانند . »
ونيز گويد : « پسر ديگر آن حضرت عبد اللّه بود كه در دامان پدرش حسين سلام اللّه عليهم صغير شهيد شد ، ومعلوم مىشود كه از پسران حضرت امام حسين صلوات اللّه عليه افزون از دو تن به على موسوم -