هامش
- نيست ، انباز مىگرداند وهمان عقوبت ونكال را كه براي آن گروه بود ، براي ايشان ميعاد مىنهد .
( 8 ) اكنون به ترجمهء اين خطبهء مباركه أشارت كنيم . مىفرمايد : « حمد مخصوص به خداوند عالميان ودرود بر پدرم محمّد وآل طيبين أو صلوات اللّه عليهم أجمعين باد . »
ودر اين خطبه باز مىنمايد كه : ما فرزندان رسول خداييم ورسول خدا پدر ماست وحكم ما در اين مورد با ديگران يكسان نيست . بعد از آن ، خطاب به أهل كوفه مىكند ومىفرمايد : « اى أهل كوفه ! اى أهل غدر وفريب وحيلت وخديعت كه از كمال غدارى ومكارى وعده نصر ويارى دهيد وچون به فريب ونيرنگ خويش دست يافتيد ، عهود خويش را ناديده انگاريد واز نصرت روى بتابيد وآن كس را كه به آن اصرار ونگارش آن جمله مكاتيب به ديار خويش بياورديد ، تيغ بر وى بركشيديد وبا دشمنش يار شديد وأو را تنها گذاشتيد تا به قتل درآمد وبر اين جمله بر افزون با أهل أو وأولاد أو وأطفال أو با اينگونه معاملت مسابقت گرفتيد واكنون كه ما را به اين روزگار درآورديد ، بر ما گريستن گيريد . هرگز چشم شما خشك مباد وسينهء شما از آتش غم واندوه وناله آسوده مماناد .
همانا مثل شما ، مثل آن زن است كه رشته خويش را نيك بتاب آوردى وچون زحمت بر خويش برنهاد وسخت بتابيد ، ديگربارهاش واتابيد وپاره گردانيد . چه شما نيز رشتهء ايمان را نيك استوار ساختيد وبه سبب شقاوت نهاد وخساست بنياد وخباثت فطرت ولآمت سجيت بازش گستيد وايمان وسوگند وعهود خود را دغل وخيانت گرفتيد .
گاهى از حدود خود درگذريد وگاهى به كبر وعتو سينهها از كينهها بياكنيد . گاهى چون كنيزكان زر خريد كه فرودترين عبيد هستند ، به چاپلوسى وتملق گراييد وگاهى چون دشمنان كينهكش سختى پيشه سازيد وشما را بيرون اين صفت خصلتى وشيمتى نيست . يا چون گياهى باشيد كه در مزبله سر بركشيد كه ظاهري خوش وباطني نكوهيده وزيانكار داريد ويا أجسام وهياكل شما چون قبور گچاندود ماند .
همانا توشهء ناپسنديده از بهر خويش به پيش فرستاديد كه أسباب خشم وسخط يزدان وعذاب ونكال جاويدان شما گرديد . آيا اكنون بر برادرم گريه وناله كنيد ؟ آرى ! سوگند به خدا ببايست گريه كنيد . چه با اينگونه كاروكردار واينگونه مسابقت واين سوء عاقبت كه شما راست ، سخت سزاواريد كه تمامت عمر بر خويش بگرييد وبموييد وبسيار گريه كنيد وكم بخنديد . چه ساحت خويش را به عار وعيب وننگ كشتن امام وهتك حرمت حريم سيّد الأنام آلايش داديد وتا روز برانگيزش با هيچ آبى نتوان شست .
چگونه اين آلايش شسته شود وقتل پسر پيغمبر وسيّد جوانان أهل بهشت را ناديده توان انگاشت وآلايش چنين ننگ را از چهرهء عار بر كنار داشت ؟ كشتيد كسى را كه ملاذ حرب شما ومعاذ حزب شما وپشتيبان صلح شما وبنيان اجتماع واحتشام شما ومفزع نوازل وتتمّهء حجج شما وتقويم مقالات شما وعلامت مناهج وروشنى طريقت شما بود .
همانا نكوهيده چيزى را براي نفوس خويش از پيش روان داشتيد ونكوهيده ذخيرهاى براي روز رستخيز خود بگذاشتيد . همگى دستخوش هلاك ودمار ودورى وبوار ودچار سرافكندگى وسرنگونى باديد ! همانا هرچه در آن كوشش كرديد ، جز موجب نوميدى وزيانكارى شما نيست وهر چه دست از پى -