هامش
- مىدانى كه بعد از مصيبت ، جزع كردن سودى نمىبخشد . »
مجلسي ، جلاء العيون ، / 710 - 711
بشر بن حذيم گويد : سوگند به خداى تعالى زنى افصح وانطق از زينب دختر أمير مؤمنان عليهما السّلام نديدم .
گويا كلمات أمير مؤمنان از زبان مباركش مىريخت . در ميان آن ازدحام واجتماع كه از هر سوى ندايى در مىرسيد وبانگى بالا مىگرفت ، به جانب آن مردم أشارت كرد كه خاموش باشيد .
صاحب نور الابصار نوشته است : جاحظ در كتاب البيان خود از أبو إسحاق از خزيمة الأسدي روايت كند كه گفت : در سال شصت ويكم هجرى به كوفه درآمدم وورود من با انصراف علي بن الحسين عليهما السّلام وذريهء طاهره از كربلا به سوى ابن زياد به كوفه مصادف بود ، زنان كوفه را در اين روز نگران شدم كه به جمله برپا بودند وندبه مىكردند وگريبانها چاك ساخته بودند ؛ إلى آخر الخبر .
معلوم باد راوي اين خبر را بعضي بشر بن حذيم نوشتهاند ؛ چنان كه مذكور شد وبرخى خذلم بن شتر وگروهى جذام بن ستير اسدى .
وصاحب احتجاج به اين نام أخير بيشتر اعتنا دارد وگويد : جذام الأسدي مىگويد : « لم أر واللّه خفرة قطّ أنطق منها كأنّها تنطق وتفرغ من لسان أمير المؤمنين عليّ عليه السّلام وقد أشارت إلى النّاس أن انصتوا فارتدّت الأنفاس وسكنت الأجراس » ؛ يعنى : « سوگند به خدا هرگز زنى با شرم وآزرم نديدهام كه از زينب دختر أمير مؤمنان علي عليه السّلام گوياتر وسخنگوىتر باشد . گويا آن حضرت نطق مىفرمودند وتلفيق عبارات وتنميق كلمات مىدادند ؛ مانند أمير مؤمنان عليه السّلام وآن حضرت به مردم أشارت كرد كه خاموش باشيد . پس نفسها به جا بايستاد ودراى ( 1 ) از صدا بنشست .
مكشوف باد كه أولا مقام ولايت حضرت صديقه صغرى سلام اللّه عليها از آن بالاتر است كه در أنفاس وأجراس اگر تصرف فرمايد ، جاى تعجب باشد . چه آن وجود مقدس در همه چيز متصرف تواند بود .
در اين خبر كه راوي مىگويد : آن حضرت أشارت فرمود : « نفسها بايستاد وجرسها از صدا بيفتاد . » مقصود اين است كه بيانات آن حضرت به آن درجه مطبوع ومؤثر ومقبول تمامت طباع ونفوس بود كه چون از معدن نبوت وامامت آغاز بلاغت وفصاحت فرمود ، تمامت حضار از همه چيز بىخبر ويكباره گوش شدند وهوش بدو سپردند وچنان موانع اين مقصود را مرتفع داشتند كه حتى أجراس ، بلكه حامل أجراس را از حركت بازداشتند ونفس را اگر مخالف ادراك آن فيض دانستند ، از روى شماره به گذاره آوردند وصامت وناطق را جمله اعضا سمع وجمله قوهى سامعه گشت .
ثمّ قالت : الحمد للّه والصّلاة على أبي محمّد وآله الطّيّبين الأخيار ، أمّا بعد يا أهل الكوفة ! يا أهل الختل والغدر والخذل والمكر ! أتبكون فلا رقأت الدّمعة ولا هدأت الزّفرة فإنّما مثلكم كمثل الّتي نقضت غزلها من بعد قوّة أنكاثا تتّخذون أيمانكم دخلا بينكم ألا وهل فيكم إلّا الصّلف النّطف والصّدر الشّنف والكذب وملق الإماء وغمر الأعداء أو كمرعى على دمنة أو كقصّة على ملحودة ألا ساء ما قدّمت لكم أنفسكم أن سخط اللّه عليكم وفي العذاب أنتم خالدون .
أتبكون وتنتحبون أخي ؟ أجل واللّه فابكوا فإنّكم أحرياء بالبكاء فابكوا كثيرا واضحكوا قليلا فقد بليتم بعارها ومنيتم بشنارها ولن ترحضوها بغسل بعدها أبدا وأنّى ترحضون قتل سليل خاتم النّبوّة ومعدن -