هامش
- به امّ الحسن واز مادرش حضرت فاطمه زهرا ، دختر رسول خدا صلّى اللّه عليه واله روايت وبه محاسن كثيره وأوصاف جليله وخصال حميده وشيم سعيده ( 1 ) امتياز داشت ، مفاخرش چون مآثر خورشيد درخشان نمايان وفضايلش چون ذخاير بحر بىكران ، بىپايان بود . بزرگان أقوام از احاديثش بهرهياب وزعماى قبايل از افاضاتش مستفيد مىشدند ؛ چه معنى « برزة » كه صاحب عمدة الطالب در نعت آن حضرت مسطور داشته است ، همين معاني مرقومه را مىرساند .
سپهر ، ناسخ التواريخ حضرت زينب كبرى عليها السّلام ، 1 / 190
در جلد نهم بحار الأنوار مسطور است كه : « جناب زينب از مادرش حضرت فاطمه روايت اخبار مىفرمود . »
وزينب العقيله همان مخدره است كه ابن عباس كلام حضرت فاطمه سلام اللّه عليهما را در باب فدك از وى روايت كند وگويد : « حدّثتني عقيلتنا » . زينب بنت علي عليه السّلام واز اين پيش ، معنى عقيله مسطور شد .
سپهر ، ناسخ التواريخ حضرت زينب كبرى عليها السّلام ، 2 / 565 ، 589 - 590
چنانچه أبو الفرج در « مقاتل » دربارهء عون بن عبد اللّه بن جعفر بن أبي طالب مىفرمايد : [ به ص 202 رجوع شود ] .
بعد نقل مىكند از آن مخدره خطبهء حضرت فاطمه زهرا عليها السّلام را در امر فدك ، وعجب است كه آن مخدره در آن زماني كه صديقهء كبرى خطبه فدك را خواند ، با صغر سنّ شريفش چگونه آن خطبه را ضبط فرموده .
( 1 ) . شيم به كسر شين وفتح يا : جمع شيمه ؛ يعنى : خلق وخوى .
خراساني ، منتخب التواريخ ، / 66
در أسد الغابهء ابن الأثير از صحابه معدود ، در مشيخهء صدوق از رواة حديثش دانسته است وگويد :
« هر آنچه از كلمات حضرت فاطمه را به چندين واسطه از إسماعيل بن مهران روايت مىكنم ، إسماعيل هم با سه واسطه از زينب بنت أمير المؤمنين عليها السّلام از فاطمه عليها السّلام روايت مىكند .
مدرس ، ريحانة الأدب ، 8 / 326
در جلد اوّل اين كتاب ، سبق ذكر يافت كه آن مصائب عظيمه كه بر فاطمهء زهرا وارد مىشود ، در ألم ورزايا زينب كبرى سهيم وشريك بود وهنگام قرائت خطبهء فدكيه زينب آن را شنيد وروايت كرد .
حديث ديگر ، خطبه فدكيه است كه از مادرش صديقه كبرى عليها السّلام روايت مىكند . شيعه وسنى در صحت صدور اين خطبه متفقاند واين حقير نيز أسانيد أو را از أحمد بن أبي طاهر در بلاغات النساء وابن أبي الحديد در شرح نهج البلاغة وأبو بكر جوهري در كتاب سقيفة وغير ايشان مفصلا در جلد اوّل الكلمة التامّة نقل كردهام . همچنين در جلد اوّل همين كتاب با اسناد وشرح لغات وترجمه آوردهام .
محلاتى ، رياحين الشّريعة ، 3 / 51 ، 72
هفدهم : حسن بن علوان از عطيّهء عوفي اين خطبه را نقل كرده وگفته است كه من آن را از عبد اللّه بن حسن مثنى استماع كردم . به شهادت أحمد بن أبي طاهر در بلاغات النساء ، وشيخ صدوق در علل الشرائع پارهاى از اين خطبه را كه مشتمل بر علل وحكم قوانين شرع مطهر بود ، ذكر كرده وآن را از ابن المتوكل وأو از سعدآبادى كه به سند خود از عقيلهء زينب كبرى عليها السّلام بنت أمير المؤمنين عليه السّلام نقل كرده است ، روايت مىكند ونيز در بلاغات النساء وديگر كتب از عطيه كه گفت : « ما نزد أبو الحسين زيد بن علي بن الحسين -