هامش
- وعلى هذا فلا يعبأ بكلّ ما ورد بخلافه ، والحديث بأنّه عند قبر أبيه بمرأى من هؤلاء الأعلام ، فإعراضهم عنه يدلّنا على عدم وثوقهم به لأنّ اسناده لم يتمّ ، ورجاله غير معروفين .
واز كتب بسيار معتبر قديم كه در آن تصريح شده كه راس مطهر در كربلا در بيستم ماه صفر به جسد أطيب ملحق شد ، عبارت أبو ريحان بيرونى است كه در كتاب خود الآثار الباقية بر آن تصريح كرده است .
أبو ريحان ، مردى حكيم ، مؤرخ ورياضيدانى مشهور است . احتمال داده شده كه أصل وى از أهل بيرون در بلاد سند بوده ومدتي در خوارزم أقامت داشته ؛ ولى تحقيق آن است كه اصلش از أهل خوارزم ودر سال 440 هجرت وفات يافته است ، تشيع بودن وى جاى شك نيست ؛ اما حرف سر اين است كه شيعهء امامي اثنا عشرى بوده ويا زيدي است . از تعبيرات وى از امام صادق سلام اللّه عليه ودفاعش از آن حضرت در موضوعي ، اثنا عشرى بودن وى نزد اينجانب قوى است وشايد برحسب اقتضاى زمان ومحيطش به زيدي بودن تظاهر داشته است .
أبو ريحان در كتاب نفيس خود « الآثار الباقية عن القرون الخالية » از نفايس كتب واز جلايل آثار به شمار مىرود ، ولى متأسفانه نسخهء ناقصى از آن در اروپا به طبع رسيده وآن كتاب در إيران به وسيلهء يكى از مبتلايان به تعصب قومي ترجمه وبه فارسي برگردانده است ونواقص ومعايبى را كه ترجمههاى فارسي نوعا دارد ، آن نيز دارا مىباشد - وخوب است عين عبارت عربى آن كتاب وسپس ترجمهاش نقل شود .
أبو ريحان گويد : « وفي العشرين ردّ رأس الحسين عليه السّلام إلى جثّته حتّى دفن مع جثّته وفيه زيارة الأربعين وهم حرمة بعد انصرافهم من الشّام . »
مترجم الآثار الباقية در ترجمهء آن عبارت گويد : « در روز بيستم آن ، سر حسين عليه السّلام را به بدنش ملحق ودر همان جا دفن كردند وزيارة أربعين راجع به اين روز است وبه اين سبب اين زيارة را أربعين گويند كه چهل نفر از أهل بيت أو پس از مراجعت از شام ، قبرش را زيارة كردند . » 18
وبراي خوانندهء عزيز پوشيده نيست كه وجه تسميهء زيارة أربعين در كلام أبو ريحان غير از آن است كه مشهور است واز مختصات أبو ريحان به شمار است ؛ زيرا هنوز غير از أو به كسى ديگر اطلاع نداريم كه زيارة أربعين را به جهت زيارة چهل نفر از أهل بيت سيد الشهدا عليه السّلام بداند ؛ بلكه مشهور آن است كه زيارة أربعين ، يعنى بعد از چهل روز از شهادت آن حضرت است كه أهل بيت عليه السّلام وارد كربلا شدند وراس مطهر به بدن أطيب ملحق كردند وجابر انصارى قدّس سرّه نيز مشرف شده وقبر مطهر را زيارة كردهاند .
زكريا بن محمد قزوينى در كتاب عجائب المخلوقات گويد : « اليوم الأوّل منه عيد بني أميّة أدخلت فيه رأس الحسين رضى اللّه عنه بدمشق والعشرون منه ردّت رأس الحسين إلى جثّته . »
يعنى : « روز أول از ماه صفر ، عيد بنى أمية است كه در آن روز ، رأس مبارك حسين عليه السّلام را وارد دمشق كردند وروز بيستم از ماه صفر ، سر مبارك حسين عليه السّلام بر جثهء مباركش برگردانده شد . »
وشيخ بهائى قدّس سرّه در توضيح المقاصد فرموده است : « روز أول صفر سر مطهر امام حسين عليه السّلام حمل بر يزيد در دمشق شد وبنى أمية آن روز را عيد كردند . » ص 5 ، ط مصر .
شيخ شهيد ابن فتال نيشابورى قدّس سرّه در روضة الواعظين ( ص 165 ) وفقيه ابن نما در مثير الأحزان -