هامش
- طاووس قدّس سرّه را نقل كرده است كه مىفرمايد : « سر مطهر برگردانيده شد بر جسد أطيب وبا بدن مبارك در كربلا دفن شد وعمل اماميه بر آن است . »
أو فرموده است : « ولا منافاة بينهما » ؛ يعنى : « در ميان عمل أصحاب ما اماميه وآن روايات منافاة ندارد . »
وبه اين جملهء اجمالي اكتفا كرده وبه كلام خودش خاتمه داده است .
شايد عدم منافاة ميان عمل أصحاب وآن روايات اين است كه ممكن است راس مطهر را موقع بردن به شام نزد قبر امام عليه السّلام گذاشته باشند ، يا در مراجعت دادن از آنجا در نزد قبر مبارك أمير المؤمنين عليه السّلام گذاشته واز آنجا برگردانيده ودر كربلا با جسد أطهر دفن كردهاند وشيخ الفقها ، صاحب جواهر الكلام قدّس سرّه بعد از نقل روايات مزبوره ونقل كلام سيد اجل ابن طاووس قدّس سرّه كه عمل اماميه بر آن است كه راس مطهر در كربلا به جسد أطهر ملحق شده است ، مىفرمايد : « ولعلّه لا منافاة لامكان دفنه مدة ثم نقل إلى كربلاء . »
يعنى : « شايد منافاة ميان آن روايات وعمل أصحاب نباشد ؛ زيرا ممكن است راس مطهر را در نزد أمير المؤمنين عليه السّلام مدتي دفن كرده وبعد از آن به كربلا نقل شده وبا جسد أطهر دفن شده باشد . »
وصاحب جواهر الكلام بعد از آن كلمات شريفهاش روايتي را نقل كرده است كه امام صادق سلام اللّه عليه در نزد قائم مائل در طريق غرى نماز بهجا آورد واز آن حضرت سؤال شد : « آن ، چه نمازى بود كه خوانديد ؟ »
فرمود : « اينجا موضع راس مطهر جدم حسين عليه السّلام است كه آن را در اينجا گذاشتند . » 16
وبعد ، مطلبي را بهطور امكان نقل فرموده كه خوب است در كتاب جواهر الكلام بماند واز آن نقل نشود ؛ چون به ثبوت نرسيده وحدس محض است .
پس امكان گذاشتن راس مطهر در نزد قبر مبارك أمير المؤمنين عليه السّلام وجود دارد ؛ ولى اين امكانها واحتمالها را در مقام جمع ميان اخبار در مقام فقاهت واجتهاد گفته واز فقيه صادر مىشود وظاهر اخبار مزبوره ، دفن راس مطهر در جنب أمير المؤمنين عليه السّلام است ونه وضع كردن آن در نزد قبر مبارك امام عليه السّلام .
به علاوة ، از روايات واز بعض تواريخ هم معلوم مىشود ، قبر كوچكى در نزد قبر أمير المؤمنين عليه السّلام وجود داشته كه علامت دفن شدن رأس مطهر بوده است واگر اين مطلب حقيقت دارد ، چطور شده كه بعدا آثاري از آن نمانده است ؛ گرچه اشخاصى هستند كه از بالاى سر قبر مطهر أمير المؤمنين عليه السّلام رد نمىشوند ؛ نظر به آن رواياتى كه اشاره شد .
آنچه كار را سهل واين موضوع مبهم را آسان مىكند ، اين است كه حقيقت امر در مفاد آن روايات بر ما معلوم نيست ووضع كردن راس مطهر در نزد أمير المؤمنين عليه السّلام ويا دفن كردن در جنب آن حضرت وازآنجا نقل دادن به كربلا والحاق به جسد أطهر ، احتمالاتى است كه در مقام فقاهت براي رفع منافاة ميان عمل أصحاب ومفاد آن روايات گفته شده ؛ ولى خداوند بر حقايق عالم است وچنانچه نقل شد ، در بعضي از آن روايات ، جملات متشابهى وجود دارد كه فرموده است : « فالرّأس مع الجسد . . . إلخ » اشاره به آن است كه راس مطهر با جسد أطهر دفن شده است . -