هامش
- وقبرا صغيرا ، فاما الكبير فقبر أمير المؤمنين عليه السّلام ، وأمّا الصّغير فرأس الحسين عليه السّلام 12 . »
يعنى : « وقتي كه تو به نجف رفتى ، دو تا قبر خواهى ديد . قبر بزرگ وقبر كوچك ؛ اما بزرگ آن قبر أمير المؤمنين عليه السّلام است ، وقبر كوچك آن سر مبارك امام حسين عليه السّلام است . »
معلوم مىشود در آن زمان ، قبر كوچكى در نزد أمير المؤمنين عليه السّلام در نجف نمايان بوده وبه عنوان اينكه راس مطهر در آنجا دفن شده ، قبر كوچكى ساخته شده است .
ودر بعض اخبار است ، امام صادق عليه السّلام كه به نجف آمد ، دو ركعت نماز براي زيارة أمير المؤمنين عليه السّلام ودو ركعت براي موضع سر مبارك امام حسين عليه السّلام ودو ركعت براي موضع منبر قائم عليه السّلام نماز خواند 13 .
ودر خبر يونس بن ظبيان گويد :
امام صادق عليه السّلام سوار مركب شد . من هم در حضور آن حضرت سوار شدم . تشريف آورد ونزد تپههاى سرخ پياده شد . وضو گرفت . پس از آن به جايى كه ريگ جمع شده بود ، نزديك شد ودر آنجا نماز خواند . گريه فرمود . بعد تمايل فرمود به جايى كه پايينتر از أولى ، ريگ جمع شده بود ؛ مثل همان عمل به جا آورد ؛ يعنى نماز خواند وگريه كرد وفرمود : « جايى كه أول در آنجا نماز خواندم ، موضع قبر أمير المؤمنين عليه السّلام بود وآن ديگرى ، موضع راس مطهر حسين عليه السّلام بود . »
ابن زياد لعنه اللّه وقتي كه راس حسين عليه السّلام را به شام فرستاد آن را به كوفه برگردانيدند وابن زياد گفت كه راس مطهر را از كوفه خارج كنند تا أهل كوفه به جهت راس مطهر آشوب نكنند وخداوند برگردانيد راس مطهر را به نزد أمير المؤمنين عليه السّلام دفن شد ؛ « فالرّأس مع الجسد والجسد مع الرّأس » .
وجملات آخرى خبر كه فرمود : « فالرّأس مع الجسد . . . والخ » احتمال دو سه معنى در آن مىرود وظاهرش آن است كه جمعى از أهل تحقيق گفتهاند : « فالرّأس مع الجسد أي بعدما دفن هناك ظاهرا الحق بالجسد بكربلاء . »
يعنى بعد از آنكه سر مطهر نزد أمير المؤمنين عليه السّلام برحسب ظاهر دفن شد ، به جسد أطهر در كربلا ملحق شد واحتمال اين معنى در نظر بسيار قوى است .
ولى اشكال در آن است كه هنوز آن زمان ، يعنى در سال 61 از هجرت ، قبر أمير المؤمنين عليه السّلام را در نجف اشرف كسى از اشخاص عادى نمىشناخت تا آنچه در روايات ديگر كه فرمودهاند : « لمّا حمل رأسه إلى الشّام سرقه مولى لنا فدفنه بجنب أمير المؤمنين عليه السّلام » 14 ، تحقق يابد واز غلامان آن را از شام بدزدد وبياورد در نجف ، جنب أمير المؤمنين عليه السّلام دفن نمايد وعلاوة اين كار با آوردن امام سجاد عليه السّلام راس مطهر را به كربلا وملحق كردنش به بدن أطهر درست نمىآيد ، چنانچه مشهور ميان اماميه است .
سيد عالم جليل ، حاج سيد أسد اللّه حسينى تنكابني قدّس سرّه در كتاب « مصائب الهداة » 15 بعد از نقل أقوال نسبت به دفن شدن سر مبارك امام عليه السّلام گويد : « لكن خبر حمل امام سجاد عليه السّلام اشهر واظهر وأصح در نظر است ومؤيد به عقل ونقل است . » ؛ يعنى حمل كردن امام سجاد عليه السّلام وسر مطهر را ملحق كردنش به جسد أطيب در كربلا صحيحتر است .
شيخ محدث كبير ، شيخ حر عاملي قدّس سرّه بعد از نقل روايات كه به بعض آنها اشاره شد ، كلام سيد اجل ابن -