هامش
- فرمود تا بسيچ ( 16 ) راه كنند ومنادى را فرمود تا نماز عصر را انهاء ( 17 ) كند واقامه گويد وهمچنان نماز را به امامت هردو لشگر گذاشت وچون سلام داد ، روى به جانب مردم آورد .
فحمد اللّه وأثنى عليه وقال : أمّا بعد أيّها النّاس ! فإنّكم إن تتّقوا اللّه وتعرفوا الحقّ لأهله يكن أرضى للّه عنكم ونحن أهل بيت محمّد صلّى اللّه عليه وآله أولى بهذا الأمر عليكم من هؤلاء المدّعين ما ليس لهم والسّائرين فيكم بالجور والعدوان ، فإن أبيتم إلّا الكراهة لنا والجهل بحقّنا وكان رأيكم الآن غير الّذي أتتني به كتبكم وقدمت عليّ به رسلكم ، انصرفت عنكم .
پس از سپاس وستايش يزدان پاك فرمود : « اى مردم ! اگر از خداى بترسيد وسزاوار را از ناسزا باز شناسيد ، به رضاى خدا قضا كرده باشيد . همانا ما أهل بيت محمّد در امر خلافت وامامت أمت از اين جماعت كه دعوىدار اين منصباند ، اولائيم . چه ايشان را حقي ونصيبي در اين منصب نيست واينك در ميان شما كار به جور وستم همى كنند وبر طريق معاندت روند . هماكنون اگر مقدم ما را مكروه مىداريد وحق ما را مجهول مىخواهيد واز انفاذ ( 18 ) كتب وارسال رسل پشيمان گشتهايد ورأى خويش را در طلب كردن ما ديگرگون ساختهايد ، باكى نيست ، بازشويم . »
حر عرض كرد : « سوگند با خداى مرا از اين كتب ورسل آگهى نيست . »
فقال الحسين : يا عقبة بن سمعان أخرج الخرجين الّذين فيهما كتبهم إليّ .
لا جرم عقبه آن دو خرجين كه از كتب أهل كوفه آكنده بود بياورد ودر نزد حر بن يزيد رياحى بپراكند .
حر گفت : « من از آن مردم نيستم كه اين مكاتيب كردهاند . مرا ابن زياد فرمان داد كه تو را پذيره شوم ودر هر مكانت ديدار كردم . مفارقت نجويم تا گاهى كه به شهر كوفه درآيى وحاضر مجلس عبيد اللّه بن زياد شوى . »
فقال الحسين : الموت أدنى إليك من ذلك ، ثمّ قال لأصحابه : قوموا فاركبوا .
حسين عليه السّلام در خشم شد ، فرمود : « مرگ از اين انديشه با تو نزديكتر است . »
وأصحاب خود را فرمود : « برخيزيد وبرنشينيد وكوچ دهيد . »
أصحاب برخاستند وبر اسبها زين بستند وبرنشستند وببودند تا زنان وكودكان را محملها جاى كردند وطريق مراجعت پيش داشتند .
چون لختى راه پيمودند ، لشگر حر بتاختند وبر سر راه ايشان صف راست كردند وطريق مراجعت را حاجز وحايل ( 19 ) شدند .
فقال الحسين للحرّ : ثكلتك أمّك ، ما تريد ؟
فرمود : « مادر بر تو بگريد ، چه اراده دارى ؟ »
فقال له الحرّ : أما لو غيرك من العرب يقولها لي وهو على مثل هذه الحال الّتي أنت عليها ، ما تركت ذكر أمّه بالثّكل ، كائنا من كان ولكن واللّه ما لي إلى ذكر أمّك من سبيل إلّا بأحسن ما نقدر عليه .
حر گفت : « اگر جز تو كسى از عرب نام مادر من بر زبان آوردى ، هر آيينه مادر أو را به سوگ وثكل ( 20 ) ياد كردمى . هركه مىخواهى باش . لكن سوگند با خداى مادر تو را جز به بهتر وجهي كه بر آن -