آنان گسترش داد ، خداى سبحان فرموده است :
« فَعَقَرُوها فَأَصْبَحُوا نادِمِينَ »
« 1 » پس سرزمين آنها همچون آهن شخم زنى گداختهاى كه در زمين سست فرو رود صدا كرد وفرو رفت .
اى مردم ! هر كس راه روشن وآشكار را بپويد به آب وآبادانى مىرسد ، وآن كس كه مخالفت كند در بيابان بىآب وگياه سرگردان خواهد شد » .
[ شرح ]
( 48902 - 48885 ) خلاصه اين خطبه مبتنى است بر اين كه أمير مؤمنان ( ع ) كساني از أصحاب خود را كه در طريق حقّ وهدايت گام بر مىدارند با ذكر اين كه راه آنها راه رستگارى است به استقامت وپايدارى در اين راه ترغيب مىكند ، وچون معمولا انسان از تنهايى دچار وحشت مىشود . واگر راهى را كه مشغول پيمودن آن است دراز ودشوار باشد وهمراهان أو اندك باشند گرفتار بيم وهراس مىگردد ، أمير مؤمنان ( ع ) آنان را نهى مىكند از اين كه در طريق هدايت به سبب كمي رفيق وهمراه ، دستخوش ترس وهراس شوند ، واين كناية است از اين كه اگر برخى از أصحاب أو را وسوسه فرا گيرد كه به دليل اين كه شماره آنان اندك ودشمنانشان بسيار است بر طريق حقّ نيستند آگاه باشند كه اگر چه شمار آنها اندك است امّا در راه هدايت ورستگارى سير مىكنند ، اين وسوسه ناشى از اين است كه در راهها عدّه كم در معرض خطر ، وسلامت با كثرت وعدّه بيشتر است .
( 48913 - 48903 )
فرموده است : فإنّ النّاس اجتمعوا . . . تا طويل .
اين گفتار گوياى اين است كه علّت كمي عدّه أهل هدايت وسالكان راه حقّ اين است كه مردم دور جيفه دنيا را گرفته ودر گرد آن اجتماع كردهاند ، واژه مائدة ( سفره ) را براي دنيا استعاره فرموده ، زيرا همان گونه كه سفره محلّ گرد آمدن طعامهاى رنگارنگ است دنيا نيز محلّ اجتماع لذّتهاى گوناگون است ، ذكر
هامش
( 1 ) سوره شعرا ، ( 26 ) آية ( 157 ) يعنى : پس ناقة را پى كردند وصبحگاه از كار خود پشيمان شدند .