( 48831 - 48821 )
فرموده است : أعضاؤكم شهود .
يعنى : اعضاى بدنتان گواهان أو بر ضدّ شماست ، چنان كه فرموده است :
« يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ »
« 9 » ، واين كه فرموده است : وجوارحكم جنوده ( جوارح شما لشكريان اويند ) از اين نظر است كه بر ضدّ أو كمك مىكنند ، ومعناى جمله وضمائركم عيونه اين است كه ضمير ووجدان شما ديدهبان وجاسوس بر شماست ، همان گونه كه خداوند فرموده است :
« وَشَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ » *
« 10 » اين گواهى ويارى اعضا وجوارح وضماير بر ضدّ انسان به زبان حال آنهاست ، وما پيش از اين در باره اين كه چگونه خداوند اعضا وجوارح را به سخن در مىآورد ، ونفوس بر ضدّ خود گواهى مىدهند توضيح دادهايم ، ذكر واژه خلوات ( جاهاى خلوت ) كناية از جاهايى است كه گناه در آن جاها صورت مىگيرد ، وبر سبيل مجاز به كار رفته واين كه مكانهاى خلوت اختصاص به ذكر يافته براي اين است كه در خلوت بيشتر احتمال ارتكاب گناه مىرود ، وشايد مراد از خلوت ، مصدر مطلق آن يعنى خلوت خلوا باشد ، كه در اين صورت منظور مكان خلوت نيست وبطور حقيقت به كار رفته نه مجاز ، مقصود از اين كه خلوات مذكور عيان خداوند است اين است كه اين مكانها در معاينه وديد پروردگار است .
بارى همه اين سخنان براي بر حذر داشتن ودور ساختن انسان است از اين كه اعضا وجوارح خود را در خلوت به كار اندازد ، وبه كار ناشايست وگناه پردازد . وتوفيق از خداوند است .
هامش
( 9 ) سوره نور ( 24 ) آية ( 24 ) يعنى : روزى كه زبانها ودستها وپاهايشان به آنچه مىكنند گواهى مىدهند .
( 10 ) سوره انعام ( 6 ) آية ( 130 ) يعنى : . . . وبر زبان خود گواهى مىدهند كه كافر بودند .