( 47160 - 47152 )
فرموده است : إلى كلّ قلب شفيع .
يعنى : از ويژگيهاى منافق اين است كه در هر دلى به گونهاى راهى خاصّ أو پيدا كند ، وبراي نفوذ در وى وسيلهاى جداگانه فرآهم سازد ، تا خود را دوست همگان حتّى دشمنان قلمداد كند ، وبدين طريق بتواند فتنه به راه اندازد وشور وشرّ به پا سازد ، ودر واقع أو دوست همگان نيست بلكه دشمن همگى است ، همچنين جمله لكلّ شجو دموع كناية از اين است كه براي دست يافتن به مقاصد واغراض خود در برابر گريه واندوه ديگران ، به دروغ اظهار غمگينى مىكنند وأشك مىريزند در حالي كه آنان دشمن غمديدگانند .
( 47165 - 47161 )
فرموده است : يتقارضون الثّناء ويتراقبون الجزاء .
يعنى : هر يك از آنها همكار خود را مىستايد تا أو نيز به ستايش وى اقدام كند ودر برابر كار خود از أو انتظار پاداش دارد .
( 47168 - 47166 )
فرموده است : إن سألوا ألحفوا .
يعنى : اگر از كسى درخواستى داشته باشند براي اين كه أو درخواست آنها را انجام دهد اصرار مىورزند وپافشارى مىكنند ، واين از صفات زشت به شمار آمده چنان كه حقّ تعالى فرموده است :
« لِلْفُقَراءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي »
« 2 » .
( 47201 - 47169 )
فرموده است : وإن عذلوا كشفوا .
يعنى اگر كسى را سرزنش كنند عيبهاى أو را آشكار واز اين طريق أو را شرمنده وسرافكنده مىسازند وبسا اين كه عيبهاى أو را در حضور كسى به أو مىگويند كه دوست نمىدارد وى در جريان آنها قرار گيرد ، واينها از آن ناصحان خير انديش نيستند كه در هنگام عتاب وبازخواست پرده از گناه انسان بر ندارند وبه كنايهاى لطيف وسر بسته اكتفا كنند ، وإن حكموا أسرفوا يعنى اگر يكى از آنها حكمرانى وفرمانروايى يابد در بيدادگرى وشكمخوارگى زيادة روى مىكند ، ودر
هامش
( 2 ) سوره بقره ( 2 ) آية ( 273 ) يعنى : با اصرار از مردم چيزى نمىخواهند .