بلكه نيازمند اجتهاد است تا به آنچه مندرج در تحت نصوص است ملحق گردد ، ومعناى وحدت رضا وسخط خداوند در اين جا اين است كه حكم أمور جزيى مطلوب يا مكروه يكى است ، واختلاف در آن روا نيست ، مگر اين كه يكى از مجتهدان حلال بودن چيزى را فتوا دهد ، ومجتهد ديگرى به حرام بودن همان چيز حكم كند ، واختلاف فتوا در آن قضيّه حاصل شود ، زيرا مورد فتوا يكى از دو صورت بيشتر ندارد ، وآن اين است كه يا مورد خشم خداوند است ويا موجب خشنودى أو ، وامام ( ع ) با اين سخن از اختلاف در فتوا نهى مىكند ، چنان كه در خطبههاى پيش نيز آن را زشت شمرده است ، گفتار آن حضرت كه فرموده است :
واعلموا أنّه لن يرضى عنكم . . . تا قبلكم ، چنان كه پيش از اين شرح دادهايم به اين معناست كه نبايد احكام شرعي به وسيله اجتهاد وقياس از ميان برداشته شود ، وگفته شده كه معناى اين سخن نيز نهى از اختلاف در فتواست ومدلول آن اين است كه : خداوند هرگز به اختلافى كه موجب خشم أو بر پيشينيانتان بوده است از شما خشنود نخواهد شد ، چنان كه در قرآن كريم اشاره فرموده است :
« إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكانُوا شِيَعاً لَسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ
« 11 » » همچنين بر اجتماع واتّفاق كه مورد خشنودى خداوند از پيشينيانتان بود ، بر شما خشمگين نخواهد شد ، وگفته شده منظور آن حضرت اين است كه : خداوند از شما راضى نشده به چيزى كه خشم أو را بر گذشتگان شما بر انگيخته واين عبارت از اعتقادات باطل در مسائل الهى است ، همچنين بر شما خشمگين نشده به سبب چيزى كه به گذشتگان شما از آن خشنودى داده است كه عبارت از اعتقادات حقّه در آن مسائل است ، بديهي است اين توجيه به أصول اعتقادي اختصاص دارد نه به مسائل فرعى وعملي .
( 39812 - 39798 )
فرموده است : وإنّما تسيرون في أثر بيّن . . . تا قبلكم .
اين سخنان اشاره است به اين كه دلائل براي شما روشن است ،
و
هامش
( 11 ) سوره انعام ( 6 ) آية ( 159 ) يعنى : آنانى كه دين خود را پراكنده ساختند ودسته دسته گشتند تو با آنها هيچ ارتباطي ندارى .