( 39319 - 39312 )
فرموده است : بقية من بقايا حجّته .
يعنى بازمانده حجّتهاى خدا بر خلق است ، زيرا عالمان وعارفان ، حجّتهاى خداوند بر بندگانش در روى زمين مىباشند واين كه فرموده است جانشينى از جانشينان پيامبران است براي اين است كه پيامبر أكرم ( ص ) فرموده است :
« دانشمندان وارثان پيامبرانند « 7 » » .
( 39354 - 39324 )
فرموده است : أيّها النّاس . . . تا تستوسقوا .
امام ( ع ) در اين جملات پند وموعظههاى خود را به آنان يادآورى ، وعذر خود را بيان مىكند كه آنچه را پيامبران در باره امّتهاى خويش وأوصيا نسبت به افراد پس از خود بر عهده داشتهاند ادا كرده است ونيز اين سخنان مشتمل بر سرزنش ونكوهش آن مردم است كه استقامت نمىپذيرند ودر اجراى أوامر أو اتّفاق ندارند وهم اين كه با تذكّر وعيدها وبيم دادنها وآوردن مثلها آنان را تأديب وتنبيه فرموده است .
( 39430 - 39355 )
فرموده است : للّه أنتم ! ! . . . تا السّبيل .
اين سخنان مبتنى بر پرسش از شنوندگان است كه آيا پيشوايى رهنما وخيرخواه غير از أو انتظار دارند واين استفهام بر سبيل انكار است ، زيرا پيشوايى كه داراى أوصاف مذكور باشد غير از آن حضرت وجود ندارد ، واين مطلب با آنچه پس از اين آمده تأكيد شده كه فرموده است : ألا إنّه قد أدبر من الدّنيا ما كان مقبلا يعنى آنچه باعث خير وصلاح مردم دنيا بوده پشت كرده است ، وأقبل منها ما كان مدبرا يعنى شرور وبديهايى كه به يمن مقدم پيامبر گرامى ( ص ) وطلوع اسلام پشت كرده بود رو آورده است ، اين كه فرموده است بندگان خوب خدا آهنگ رحيل كردهاند ، وبىشكّ پيشوايى مانند آن بزرگوار كه رهنمون راه خداست در زمره اين بندگان خوب خداست كناية از اقتضاى زمان براي نابودى آنان وكوچ
هامش
( 7 ) العلماء ورثة الأنبياء .