هدفى است به آن دست يابيد « 7 » . » مراد از غايت همان نهايت است كه أمير مؤمنان ( ع ) ذكر فرموده است ، ومنظور از معالم ، مقامات بهشت ومنازل فرشتگان است ، همچنين در عبارت إنّ لكم علما فاهتدوا بعلمكم مقصود همين نهايت وغايت است ، واژه علم را در اين جا براي نفس نفيس خويش استعاره فرموده است ، پس از اين گوشزد مىكند كه براي اسلام مقصد وهدفى است وبايد خود را به آن برسانند واين غايت همان سرانجام كار است كه در بالا توضيح داده شد .
( 37453 - 37418 )
فرموده است : واخرجوا إلى اللّه . . . تا وظائفه .
مقصود اين است كه در آنچه خداوند بر شما واجب گردانيده حقّ أو را ادا كنيد وايفاى حق أو را در واجبات وتكاليف اين است كه عمل از روى اخلاص وبراي رضاى أو انجام گردد . پس از اين شنوندگان را به فرمانبردارى وپيروى از دستورهاى خود ترغيب مىكند وتذكّر مىدهد كه أو در روز رستاخيز گواه ومدافع آنها خواهد بود .
برخى از شارحان گفتهاند : اگر چه روز قيامت جاى احتجاج ومجال استدلال نيست ، ليكن ذكر آن بدين جهت است كه اگر امام ( ع ) در آن روز شاهد وگواه آنها باشد مانند اين است كه به سود آنها اثبات دليل كرده واحتجاج به عمل آورده است .
ما در اين باره مىگوييم : چون در قيامت ، امام هر قومي از جانب آنها طرف خطاب الهى وشاهد بر اعمال آنان است ، چنان كه خداوند متعال فرموده است :
« يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ
« 8 » » ونيز
« وَنَزَعْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً فَقُلْنا هاتُوا بُرْهانَكُمْ
« 9 » واين همان موقفي است كه اعمال ، مورد باز خواست خداوند وسؤال
و
هامش
( 7 ) أيّها النّاس إنّ لكم معالم فانتهوا إلى معالمكم ، وإنّ لكم غاية فانتهوا إلى غايتكم .
( 8 ) سوره أسراء ( 17 ) آية ( 71 ) يعنى : ( به ياد آوريد ) روزى را كه هر گروهى را با پيشوايشان مىخوانيم .
( 9 ) سوره قصص ( 28 ) آية ( 75 ) يعنى : ( در آن روز ) از هر أمتي گواهى بر مىگزينيم ومىگوييم دليل خود را بياوريد .