اجرام آسمانى را به حركت در مىآورند ، وپيش از اين نيز به آنها اشاره ودر خطبه نخست بيان شده كه اين فرشتگان از پرستش خدا واداى وظيفة بندگى خسته وفرسوده نمىشوند .
( 36154 - 36132 ) پس از اين امام ( ع ) خداوند را بر حسب اين كه پروردگار زمين است مىخواند ، پروردگارى كه زمين را گسترانيده وجاى آرميدن مردمان ، ومحلّ جنبش جانداران خرد وكلان وچهار پايان وأنواع آفريدگان بىشمارى قرار داده كه بعضي ديده مىشوند وبرخى از چشم ما پنهانند ، يكى از دانشمندان گفته است : اگر كسى بخواهد حقيقت گفتار أمير مؤمنان را بداند در آن جا كه فرموده است : جانوران گوناگون بىشمارى كه ديده مىشوند وديده نمىشوند ، در يكى از شبهاى تابستانى در بيابان اندكى آتش روشن كند وبنگرد كه چه جانداران گوناگون ناشناختهاى با شكلهاى ترسآور گرد آن آتش را مىگيرد كه نه أو آنها را پيش از اين ديده ونه جز أو . بارى محتمل است منظور امام ( ع ) از آفريدگانى كه ديده نمىشوند جاندارانى باشد كه به سبب خردى ويا باريكى به چشم در نمىآيند .
( 36165 - 36155 ) سپس امام ( ع ) خداوند را بر حسب اين كه آفريننده كوههاست ندا مىكند ، معناى اين را كه كوهها ميخهاى زمينند پيش از اين دانستهايم ، واين كه تكيهگاه مردمند براي اين است كه بشر در آنها سكنا مىگزيند وخانه خود را با استفاده از آنها بنا مىكند ، وسودهايى كه از نظر أنواع درختان وميوهها وديگر چيزها از كوهها به دست مىآيد هرگز از دشتها ودرّهها حاصل نمىشود ، همچنين معدنها در دل كوهها نهفته شده است وچشمهها از اندرون آنها جوشان وسرازير مىگردد ، بنا بر اين روشن است كوهها كه چراگاه دامها ومركز منافع مردم وبراي آنان تكيهگاه وپشتوانه است .
( 36186 - 36166 ) پس از اين أمير مؤمنان ( ع ) از خداوند درخواست مىكند كه اگر بر دشمن پيروز شود أو را از دست زدن به بغى وستم بر كنار دارد ، بغى به معناى ستمگرى
و
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 601
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٦٠١