اندوه آن را نخوريد ، وخويشتن را به آن سرگرم نسازيد ، چون شما به جدايى ودگرگونى أحوال آن يقين داريد ، بنا بر اين همچون كسى كه نسبت به خود ترسان وخيرخواه وجدّى وكوشا باشد خويشتن را از آن بر حذر داريد ، وبه آنچه از نابودى پيشينيان ديدهايد عبرت گيريد ، آنها كه بندهاى كالبدشان از هم گسيخته ، وچشمها وگوشهايشان نابود گشته ، وشرافت وبزرگوارى آنها از ميان رفته ، وشادمانى وخوشى آنان به پايان رسيده است ، آنان كه قرب فرزندان را به دورى از آنها بدل كردهاند ، وبه جاى همدمى با همسران به فراق آنها دچار گشتهاند ، اكنون به يكديگر فخر نمىفروشند ، وزاد وولد نمىكنند ، وبه ديدن هم نمىروند ، وهمنشين يكديگر نمىشوند .
بندگان خدا ! بر حذر باشيد همچون حذر كسى كه بر نفس خويش چيره شده ، وجلو هوسش را گرفته است ، وبا چشم خرد مىنگرد ، زيرا امر ، روشن ، ونشانهها برقرار ، وراه هموار ومستقيم است . »
[ شرح ] ( 33583 - 33414 )
خلاصه اين خطبه در ذكر مناقب رسول أكرم ( ص ) وسپس موعظه حسنه ونفرت دادن از دنياست ، مراد از نور روشنى بخش ، نور نبوّت است ، ومقصود از برهان آشكار ، معجزات وآياتي است كه روشنگر صحّت پيامبرى اوست ، منهاج البادى يا راه آشكار عبارت از شريعت ودين روشن آن حضرت است ، وكتاب هادي ، قرآن كريم است كه به سوى بهشت راهنمايى مىكند . معناى اين كه خاندان أو بهترين خاندان مىباشد روشن است ، واژه شجره براي أصل وتبار آن حضرت استعاره شده ومعلوم است كه قبيله قريش برترين قبايل عرب است ، واژه أغصان ( شاخهها ) براي افراد أهل بيت أو مانند على وهمسر وفرزندانش ( ع ) وهمچنين عموها وبرادرانش استعاره شده است ، واعتدال اين شاخهها نزديك بودن آنها به آن حضرت در فضل وشرف است ، ثمرات اين شاخهها استعاره براي فضيلتهاى علمي وعملي آنهاست ، وتهدّل ثمرات ( آويزان بودن ) آنها كناية است از ظهور وكثرت اين فضايل وسهولت دسترسى واستفاده از آنها ، اين كه مكّه