نجات خود در دست داشته بريده ، ولغزش وخطاى أو براي سفر آخرت بس بزرگ گشته ودر نتيجة بر اثر قصورى كه در قبال خداوند متعال مرتكب شده خود را دچار اندوهى دراز ساخته وبه عذاب جانفرساى دوزخ گرفتار گردانيده است .
سپس امام ( ع ) بر خدا توكّل مىكند توكّلى كه همراه با انابه وبازگشت به سوى اوست ، يعنى آن چنان توكّلى كه با تمام وجود وسراسر دل از غير أو روى گردانيده وتمام أمور خويش را به أو تفويض كرده است ، واز أو مىخواهد كه وى را به راهى كه به بهشت منتهى مىشود وموجب خشنودى اوست رهنمون گردد .
پس از اين به وعظ واندرز مىپردازد ونخست به تقوا وفرمانبردارى از خداوند سفارش مىكند ، واژه نجات را بطور مجاز بر تقوا اطلاق فرموده واين از باب گذاردن اسم مسبّب بر سبب مادّى آن است كه موجب حصول آمادگى براي رستگارى از عذاب روز قيامت است ، گفته شده كه نجات به معناى شتر مادة است كه سبب خلاصي ورهايى مىشود ، وآن را بطور استعاره بر واژه طاعت ( فرمانبردارى ) اطلاق كردهاند زيرا طاعت مانند مركبى است كه مطيع به وسيله آن از هلاكت رهايى مىيابد ، واژه منجاة به معناى محلّ است ، زيرا تقوا هميشه مايه ومحلّ رستگارى است . ضمير فعلهاى رغّب ورهّب به خداوند برگشت دارد ، يعنى مردم را كاملا از عذابهاى خود ترسانيد ، وبه ثوابهاى خود ترغيب كرد واين را به كمال رسانيد ، ودنيا را به گونهاى كه موجب اعراض از آن مىشود توصيف فرمود .
ديگر بار امام ( ع ) دستور مىدهد كه از زينتهاى دنيا اعراض كنند ودر باره علّت ضرورت اين امر ومحاسن آن مىفرمايد در راهى كه انسان به سوى آخرت مىپيمايد اينها جز مدّت اندكى همراه أو نيست ، ومنظور آن بزرگوار از اعراض ، انصراف قلبي است واين همان زهد حقيقي است ، واين كه فرموده است مدّت اندكى با شما خواهند بود ونگفته است أصلا با شما نخواهند بود براي اين است كه سالكان راه خدا ناگزير چيزى از آن را به همراه خواهند برد ، واين در باره كسى از
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 531
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٥٣١