اجراى احكام آن برگزيده ، واز ميان امّتهاى ديگر ، آنها را براي پذيرش دين اسلام آماده ساخته ، سخن مىگويد . وبرخى از أسباب وعواملي را كه خداوند به سبب آنها ، آنان را عزيز وگرامى داشته گوشزد مىكند ، واينها ، يا از نظر نام اسلام است كه مشتقّ از سلامت است وبا پذيرش آن سلامت وايمنى حاصل مىشود ، ويا از نظر معناى آن است كه در اين باره وجوه چندى است :
1 - اين كه اسلام مجموعهاى است از كرامتها وبخششهاى خداوند متعال در باره بندگان خود ، زيرا مدار همگى آيات قرآن مبتنى بر هدايت مردم است به سوى راهى كه به خداوند مىپيوندد وآنان را به بهشت جاويد مىرساند .
2 - اين كه خداوند اسلام وطريقه آن را براي بندگانش برگزيده است ، زيرا اين راه روشنى است كه رهروان با كمترين كار وكوشش مىتوانند خشنودى خداوند را به دست آورند .
3 - اين كه خداوند حجّتهاى خود را بيان وآشكار فرموده است ، واينها عبارت است از دلائل ونشانههاى الهى در جمله من ظاهر علم ، واژه من براي تبعيض وتقسيم اين دلائل وحجّتهاست كه اينها يا ظاهر علم است ، ومراد از آن ظاهر شريعت وظواهر احكام فقهى وادلّه آنهاست ويا باطن حكم واين اشاره است به كتاب خدا كه مشتمل بر حكمتهاى الهى واسرار توحيد وعلم اخلاق وسياست وجز اينهاست .
4 - اين كه عزائم ( يا غرائب ) قرآن از ميان نمىرود ، منظور از عزائم در اين جا آيات محكم وبراهين قاطع قرآن است ، وعازمه به معناى قاطعه است ، ومراد از عدم فناى آنها اشاره است يا به ثبوت ودوام آنها در طول زمان واعصار ودگرگونيهاى روزگار ، ويا به كثرت اين دلائل در هنگامى كه آيات محكم خداوند مورد بحث وبررسى قرار گيرد .
5 - اين كه شگفتيهاى آن پايان نمىپذيرد ، مراد اين است كه انسان در هر زمان قرآن را مورد تأمّل وتفكّر قرار دهد به لطائف تازه وشگفتآورى از علوم دست
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 434
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٣٤