كنند ، مراد از أعلام البدع يعنى از سران ورهبران اين بدعتها نباشند ، ودر اين كار شهرت وآوازه به هم نرسانند كه مردم به آنها اقتدا كنند وبه دنبال آنها بشتابند همان گونه كه به دنبال علم ونشانه مىشتابند ، در حديث است كه : « هنگام ظهور فتنه همچون شتر بچّه باش كه نه پشتى دارد كه بر آن سوار شوند ، ونه پستانى كه آن را بدوشند « 3 » » .
( 30479 - 30446 )
فرموده است : وأقدموا على اللّه مظلومين .
مراد از اين كه مظلوم بر خدا وارد شويد پذيرفتن ظلم وتن دادن به آن نيست زيرا اين خلاف فضيلت عدالت وطرف تفريط آن بوده ورذيلت است ، بلكه مراد اين است كه اگر قدرت يافتيد كه ظلم وستمگرى كنيد دست از آن باز داريد هر چند اين خوددارى از ستمكارى موجب پذيرش ظلم وتن دادن به آن باشد ، بديهي است اين روش ، باعث شكستن نفس وجلوگيرى از آن در ارتكاب رذيلة ظلم است ، بويژه در نفوس عرب كه بيشتر از ديگران دست ستم دراز مىكنند ، واز پذيرش ظلم وتن دادن زير بار مظلوميّت ، امتناع دارند ، اگر چه اين امر مستلزم آن باشد كه به ظلم آلوده وبه ارتكاب اين گناه گرفتار شوند . چنان كه شاعر عرب گفته است :
ومن لم يذد عن حوضه بسهامه * يهدم ومن لا يظلم القوم يظلم « 4 »
مراد از مدارج الشّيطان راههاى شيطان است واين راهها همان صفات زشت وخويهاى ناپسندى است كه شيطان آنها را خوب وپسنديده جلوه داده ومردم را به سوى خود مىكشاند ، همچنين مهابط العدوان محلّها ومواردى است كه شيطان در آن فرود مىآيد وانسان را به تعدّى وستمكارى وا مىدارد كه اينها نيز از جمله راههاى شيطان به شمار مىآيد ، منظور از لعق الحرام كالا يا چيزهايى
هامش
( 3 ) كن في الفتنة كابن لبون لا ظهر فيركب ولا ضرع فيحلب .
( 4 ) هر كس با تيرهايش از آبگير خود دفاع نكند - ويران مىگردد وكسى كه به قوم خود ستم نكند ستم بر أو مىشود .