اعمال اينها رقابت براي به دست آوردن هر چه بيشتر جيفه دنياست ، واژه تكالب ( به روى يكديگر پريدن ) را براي نزاع وكشمكش آنها با يكديگر به خاطر دنيا استعاره آورده واين به مناسبت شباهتى است كه أحوال آنها با سگان دارد كه بر سر مردار با يكديگر گلاويز مىشوند ، واژه جيفه را براي دنيا استعاره فرموده ، وبا ذكر واژه مريحه كه به معناى گنديده ومتعفّن است به آن ترشيح داده است ، واين به سبب لزوم نفرت ودورى جستن از آن است ، زيرا مستلزم آزار واذيّت كساني است كه خواستار آنند ، وخردمندان به همان گونه كه از مردار گنديده مىگريزند از دنيا پرهيز مىكنند واز آن دورى مىجويند .
سپس امام ( ع ) با ذكر اين كه بزودى تابع از متبوع ورهبر از پيرو بيزارى خواهد جست به سپرى شدن سريع دنيا اشاره مىكند ، ومعناى اين سخن اين است كه هر يك از اين دو دسته از ديگرى اظهار بيزارى ونفرت خواهد كرد ، چنان كه خداوند متعال فرموده است
« إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا
« 1 » » ونيز فرموده است :
« قالُوا ضَلُّوا عَنَّا بَلْ لَمْ نَكُنْ نَدْعُوا مِنْ قَبْلُ شَيْئاً
« 2 » » گفته شده كه مراد از بيزارى كه در گفتار امام ( ع ) است ، تبرّى جستن از اين طايفه در هنگام پديد آمدن دولت عبّاسيان است ، زيرا عادت مردم بر اين جارى است كه از حاكمان معزول دورى مىجويند ، بويژه اگر از گروهى كه اين حاكمان را بر كنار كرده ويا به قتل رسانيدهاند بيمناك باشند كه در اين صورت با بغض وكينه از يكديگر جدا مىشوند ، زيرا دوستى والفت آنها بنا به اغراض دنيوي ومطامع مادّى بوده كه با عزل آنها از ميان رفته است ، از اين رو هنگام ديدار به لعن يكديگر مىپردازند ، برخى هم گفتهاند كه منظور همان بيزارى جستن در روز قيامت است .
( 30299 - 30283 )
فرموده است : وعن قليل . . . تا عند اللّقاء .
هامش
( 1 ) سوره بقره ( 2 ) آية ( 166 ) يعنى : در آن هنگام رهبران از پيروان خود بيزارى مىجويند .
( 2 ) سوره غافر ( 40 ) آية ( 74 ) يعنى : آنها مىگويند همه از نظر ما محو شدند بلكه ما پيش از اين أصلا چيزى را پرستش نمىكرديم .