« همانا پيروزى وشكست اسلام به فزونى وكمي سپاه بستگى نداشته است ، اين دين خداست كه خود آن را پشتيبانى كرده ، ولشكر اوست كه آن را آماده ويارى فرموده تا اين كه به اين حدّ واندازه رسيده ودر هر جا كه مىبايست تابيده ودرخشيده است ، وما در انتظار آنچه خداوند به ما وعده داده است ، هستيم ، وخداوند به وعده خود وفا وسپاه خويش را يارى خواهد كرد .
زمامدار به منزله رشتهاى است كه مهرههاى پراكنده را گردآورى مىكند ودر كنار هم قرار مىدهد ، اگر اين رشته گسيخته شود مهرهها پراكنده مىگردد وهر كدام به جايى مىرود ، وهرگز دوباره همه آنها گردآورى وبه رشته در آورده نمىشود . اگر چه امروز عرب اندك است ، امّا به سبب دين اسلام ، بسيار وبه علّت يگانگى وهماهنگى مقتدر ونيرومند است ، بنا بر اين تو محور ودر مركز خويش باش ، وآسياى جنگ را بوسيلة عرب به گردش در آور ، وبىآن كه خود در جنگ شركت كنى آنان را وارد كارزار كن ، زيرا اگر خود از اين سرزمين عزيمت كنى عرب از هر سو پيمان خود را با تو خواهد شكست ، وسر به نافرمانى برخواهد داشت ، تا جايى كه آنچه در مرزها وپشت جبهه خوددارى مهمّتر از آن چيزى شود كه در پيش روى توست .
اگر فردا عجمها تو را بنگرند مىگويند : اين أصل وريشه عرب است ، اگر آن را قطع كنيد آسوده خواهيد شد واين انديشه آنان را در نبرد با تو حريصتر وبر نابود كردن تو دليرتر خواهد ساخت .
امّا آنچه در باره آمدن ايرانيان به جنگ با مسلمانان بيان كردى ، بىگمان خداوند آمدن آنان را به جنگ اينان بيش از تو مكروه مىدارد وأو به دگرگونى آنچه مكروه اوست تواناتر است . وآنچه در باره فزونى سپاه آنان گفتى ، ما پيش از اين در جنگ بر فزونى سپاهيان خود تكيه نمىكرديم ، بلكه با اعتماد به كمك ويارى خداوند متعال مىجنگيديم . »
[ شرح ]
( 29016 - 29001 ) مورّخان در باره اين كه امام ( ع ) در چه هنگامى اين سخنان را به عمر فرموده است اختلاف دارند ، گفته شده كه اين سخنان را در هنگام جنگ قادسيّه ايراد