فرموده ، واين مطلب از مدائنى « 1 » در كتاب الفتوح نقل شده است ، نيز گفته شده كه در هنگام جنگ نهاوند اين سخنان بيان شده ، واين را محمّد بن جرير طبري « 2 » روايت كرده است ، امّا جنگ قادسيّه در سال 14 هجرى اتّفاق افتاده است ، ودر اين زمان عمر با مسلمانان مشورت كرد كه خود به همراه سپاهيان به جنگ ايرانيان رود ، وعلي ( ع ) نظر خود را همان گونه كه ذكر شد به أو سفارش فرمود ، وعمر آن را به كار بست واز اين كه خود با سپاهيان عزيمت كند منصرف شد وسعد بن أبي وقّاص را به سردارى سپاه مسلمانان منصوب كرد ، نقل شده است كه در اين جنگ ، رستم فرمانده سپاه يزدگرد پيكهايى از افراد سپاه خود در طول راه قادسيّه تا مدائن يكى پس از ديگرى گمارد وهر زمان رستم سخنى بر زبان مىآورد ، هر يك آن را به ديگرى مىگفت تا به گوش يزدگرد مىرسيد ، داستانهاى جنگ قادسيّه مشهور ودر تاريخها مسطور است ، امّا جنگ نهاوند بدين گونه است كه در هنگامى كه عمر بر آن شد كه با ايرانيان بجنگد وسپاهيان يزدگرد در نهاوند گرد آمده بودند با أصحاب به مشورت پرداخت ، عثمان به أو سفارش كرد كه خليفه به همه حكّام قلمرو اسلام مانند شام ويمن ومكّه ومدينه وكوفه وبصره نامه بنويسد وهمه مسلمانان را از جريان آگاه سازد ودستور دهد براي جنگ بيرون آيند وخود نيز با سپاهيان عازم جهاد گردد ، ليكن علي ( ع ) نظر خود را به شرحي كه ذكر شد بيان ، وفرمود : أمّا بعد وإنّ هذا الأمر لم يكن نصره ولا خذلانه . . . تا آخر وعمر گفت آرى رأى همين است ، ودوست دارم كه از همين نظريّه پيروى كنم ، اكنون مردى را به من معرّفى كنيد كه انجام اين مهمّ را به
هامش
( 1 ) علىّ بن محمّد بن عبد اللّه مدائنى از راويان ومورّخان قرن دوّم هجرى واز مردم بصره است ، به سال 135 ه در اين شهر متولّد ودر سال 215 ه در بغداد وفات يافته است وچون مدّتى در مدائن مىزيسته به اين لقب معروف شده است . فرهنگ دهخدا ( مترجم )
( 2 ) محمّد بن جرير طبري آملي مؤلف تفسير وتاريخ طبري است كه در سال 224 ه در آمل متولّد شده وبه سال 310 ه وفات يافته است . فرهنگ دهخدا ( مترجم ) .