است كه انسان را به بهشت مىكشاند وعلم النّار وسوسههاى شيطانى است كه زيب وزيور دنيا را آرايش مىدهد ، پرچم بهشت در دست داعيان حقّ ودعوت كنندگان به سوى خداوند است كه عبارتند از پيامبر گرامى ( ص ) وكساني كه پس از أو از خاندانش امامت ورهبرى داشته واولياى حقّ بودهاند وهمچنين آنهايى كه به خوبى از آنها پيروى كردهاند . پرچم جهنّم در دست إبليس وسپاهيان أو كه شياطين جنّ وانس ودعوت كنندگان به آتشند مىباشد ، پس از اين امام ( ع ) مردم را سرزنش مىكند كه در برابر اين دو پرچم كه به وسيله داعيان آنها افراشته شده است روى از بهشت برتافته وبا كردار زشت خود به سوى آتش گام بر مىدارند ، اين كه امام ( ع ) فرموده است : وأقبلوا بأعمالهم ( با كارهاى خود به آتش رو آوردهاند ) ونه فرموده بوجوههم ( با صورتهايشان ) همچنان كه فصرفوا . . . وجوههم فرموده ، براي اين است كه آنها روى دل به لذّات دنيا وبهره گرفتن از خوشيهاى آن دارند واين امر مستلزم اعراض از انجام دادن اعمالي است كه انسان را به بهشت مىرساند ، واين اعراض از عمل براي رسيدن به بهشت ، همان روگردانيدن از آن است ، وبىگمان آنچه انسان از دنيا مىخواهد ، دسترسى به لذّات ورسيدن به خوشيهاى آن است واعمالي كه أو را به اين هدف مىرساند مستلزم دخول در آتش است ليكن چون اين ملازمه تبعي است وآتش ذاتا نمىتواند هدف ومقصودى باشد كه به سوى آن بشتابند ، لذا با كردار ناشايست خود به سوى آن رو مىآورند ، زيرا اعمال آنها مستلزم دخول آنها در آتش جهنم است ، سپس بر سبيل نكوهش يادآورى مىكند كه آنها از دعوت پروردگار ابراز نفرت ورميدگى كردند ودعوت شيطان را پذيرفتند وبه سوى آن رو آوردند . جمله ودعاهم تا پايان اين گفتار هشدارى است بر اين كه بر پا دارنده پرچم بهشت خداوند است كه اين كار را به وسيله خلفاى خود در روى زمين انجام مىدهد ، ودارنده پرچم دوزخ شيطان است كه به دست دوستان وپيروان خود آن را بر پا مىكند . وتوفيق از خداوند است .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 352
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٣٥٢