حضرت شكستهاند اعتراض واستدلال كرده است .
( 27783 - 27767 )
فرموده است : فأقبلتم . . . تا فجذبتموها .
اين جملات به منزله صغراى شكل اوّل قياس ضمير است ، وخلاصهاش اين است كه شما براي بيعت با من كوشيديد تا اين كه ناگزير با شما بيعت كردم وميثاق شما را پذيرفتم ، كبراى قياس كه در تقدير است اين است كه « هر كس به اندازه شما در راه اين مقصود بكوشد بر أو لازم است كه به عهد خود وفا كند وبر پيمان خود استوار باشد » صغراى اين قضيّه مورد ترديد آنها نيست ، وبراي صدق كبراى آن ، كتاب خداوند دليل وحجّت است كه فرموده است :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
« 2 » » و
« أَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذا عاهَدْتُمْ
« 3 » » . امام ( ع ) هجوم آنان را براي عقد بيعت با آن حضرت به هجوم شتران پير به سوى بچّههايشان ، تشبيه فرموده است ، وجه مشابهت ، شدّت شتاب وميل زياد مردم در بيعت با آن بزرگوار براي خلافت بوده است ، واين كه آنان را به مادة شتران كهنسال تشبيه فرموده ، براي اين است كه شتران پير به بچّههايشان مهربانترند ، واژه البيعة بنا بر قاعده اغراء منصوب شده وتكرار آن بنا بر همين قاعده نحوى است ، فايدهاش تأكيد در تشويق ، ودالّ بر اين است كه گوينده در باره آنچه سفارش مىكند اهتمام وتوجّه زياد دارد ، برخى از شارحان گفتهاند فايده تكرار چيزى كه مورد اغراء وتشويق است ، اين است كه گفتن آن در مرتبه اوّل دلالت بر سفارش انجام دادن آن در زمان حال دارد ، وتكرار آن عمل به آن چيز را ، در زمان آينده نيز سفارش مىكند ، بنا بر اين معناى البيعة البيعة اين است كه هم اكنون ونيز در آينده بيعت را پذيرا باش وگفتهاند ، در آن جا كه امام ( ع ) فرموده است أللّه أللّه يعنى هم در حال وهم در آينده از خدا بترسيد واز نافرمانى أو بپرهيزيد ، ولى ألفاظ ، هيچ گونه دلالتى بر آنچه آنها گفتهاند ندارد .
هامش
( 2 ) سوره مائده ( 5 ) آية ( 1 ) يعنى : اى كساني كه ايمان آوردهايد به عهد وپيمانهاى خود وفا كنيد .
( 3 ) سوره نحل ( 16 ) آية ( 91 ) يعنى : اگر عهد وپيمانى بستيد به آن وفا كنيد .