( اهتبال ) : در كار به معناى كوشش در خوب انجام دادن آن است ، هبل مصدر مطلق تأكيدى است كه به ضمير تقوا اضافه شده است يعنى آن را خوب واساسى انجام دهيد .
[ ترجمه ]
« به خدا سوگند ياد مىكنم اين كه مىگويم جدّى است نه شوخى ، وراست است نه دروغ ، واين موضوعي جز مرگ نيست كه آواى خود را به گوش همه زندگان رسانيده ، وهمگى را با شتاب به سوى خود مىراند ، بسيارى زندهها تو را از خويشتن غافل نسازد ، تو خود ديدهاى كسى كه پيش از تو به گردآورى مال پرداخت ، واز فقر وتهيدستى دورى جست ، وبا آرزوهاى دور ودراز ، ودور پنداشتن مرگ ، خود را از عواقب أمور أيمن ديد ، چگونه مرگ أو را فرا گرفت ، واز وطنش بر كند ، واز جاى امنش بربود ، در حالي كه بر تخته چوبهاى مرگ حمل شده ، واز اين دست به آن دست داده مىشد ، براي اين كه آن را بر دوشها حمل كنند ، وبا سرانگشتان بگيرند ، آيا نديدى آنهايى را كه آرزوهاى دراز داشتند ، وكاخهاى استوار برافراشتند ، ومالهاى بسيار انباشتند ، چگونه خانههاى آنها گور ، وآنچه را گرد آورده بودند نابود ، واموالشان به وارثانشان منتقل گرديد ، وزنانشان به همسرى ديگران در آمدند ، ديگر نه توان آن را دارند كه بر حسنات خود بيفزايند ، ونه مىتوانند از گناهان خود پوزش بخواهند ، هر كس پرهيزگارى را شعار قلب خويش ساخت ، بر ديگران سبقت جست ، وعملش مايه رستگارى أو شد ، پس تقوا وثمرههاى نيك آن را مغتنم شماريد ، وبراي دست يافتن به بهشت ، سخت كار كنيد ، زيرا دنيا براي أقامت هميشگى شما آفريده نشده ، بلكه گذرگاهى است كه براي شما خلق شده ، تا اعمال نيك در آن به جاى آوريد وآنها را توشه سراى هميشگى خويش سازيد ، بنا بر اين در كار آخرت شتاب ورزيد ، ومركبها را براي كوچ كردن آماده كنيد . »
[ شرح ]
بايد دانست ضمير فإنّه كه در آغاز خطبه است يا به سخن پيش برگشت دارد ويا مرجع آن مدلول گفتار آن حضرت است كه بر أساس تحذير وانذار مىباشد ،