نوع عابدان وعاملان در زمره كساني قرار گيرند كه خداوند متعال در اين آية شريفه از آنها ياد فرموده است : هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً « 1 » وهمين گونه است زحمات وكوششهايى كه أهل كتاب ( يهود ونصارا ) وجز آنها متحمّل مىشوند .
( 26565 - 26531 )
فرموده است : وقد أصبحتم . . . تا إقبالا .
اين گفتار مبتنى بر شكوه از روزگار وبدگويى از آن است ، ومانند آنچه پيش از اين فرموده است مىباشد كه : إنّا قد أصبحنا في زمن كنود ، ودهر عنود ( ما در زمانهاى ناسپاس ، وروزگارى ستيزهگر قرار گرفتهايم ) واين ناهموارى وناسپاسى زمانه بدين سبب است كه روزگار از عصر ظهور دين وتازگى وشكوفايى آن دورى گرفته ، ومردم بر هتك حرمت آن گستاخ شده ، وبر ارتكاب منهيّات ومحرّمات جرأت يافتهاند ، همچنين معناى طمع شيطان در هلاك ساختن مردم ، طمع أو در نابود گردانيدن دين آنهاست كه نتيجهاش هلاكت آنها در آخرت است ، واشاره فرموده است كه اين دورانى است كه ساز وبرگ وآمادگى شيطان بيشتر ، وكيد ومكر أو فراگيرتر ، وتوانايى وامكان أو زيادتر گشته است ، بنا بر اين بدين زمانه وروزگار پس از آن ، چه گمان دارى ، واژه فريسه را كه به معناى شكار است براي كساني كه از شيطان پيروى مىكنند ودستخوش تأثيرات أو مىشوند استعاره فرموده است ، جهت شباهت اين است كه همان گونه كه شير شكار خود را هلاك واز آن كامياب مىشود ، شيطان نيز مراد خود را از مردم مىگيرد وآنها را به وادى هلاكت منتقل ، ودر آن سرنگون مىسازد .
( 26598 - 26566 )
فرموده است : اضرب بطرفك . . . تا وقرا .
اين عبارت شرحي است بر آنچه به اجمال فرمود كه : بدى ، هر چه بيشتر رو
هامش
( 1 ) سوره كهف ( 18 ) آية ( 103 ) يعنى : آيا شما را خبر دهم كه زيانكارترين مردم كيانند ؟ آنهايى كه كوشششان را در زندگى دنيا تباه كردند وگمان مىكنند كار خوب انجام مىدهند .