احترام مردم وتكريم آنان نسبت به أو شود ، ولى اين اعمال أو را در نزد خداوند خوار وزبون خواهد ساخت ، امّا اين كه فرموده است كسى كه مالش را در غير رضاى خداوند صرف وبه نا مستحقّ بذل كند ، از سپاس آنان محروم واز دوستى آنان بىبهره خواهد شد ، واگر لغزشى برايش پيش آيد كه به كمك آنان نيازمند گردد ، مساعدت خود را از أو دريغ خواهند داشت . مطلبي است كه بررسى كامل ، آن را معلوم كرده وچه بسا كه به سرحدّ تجربه هم رسيده باشد ، وعلّت آن محتمل است اين باشد كه چون مال گيرندگان ، خود را مستحقّ بذل وبخشش نمىبينند ، در خور خود نمىدانند كه به حقّ شناسى از أو پردازند ، وممكن است به سبب ناداني وغفلت ، ويا ناشى از اين اعتقاد باشد كه خود را در مرتبه بخشنده مال مىدانند ، ودر نتيجة أو را در خور ستايش خود نمىبينند ، بلكه خويشتن را به داشتن مال ودارايى از أو سزاوارتر مىشناسند ، ولى ناسپاسى آنها بيشتر بر اثر اين است كه هر يك از اينها فكر مىكند كه آن ديگرى كه مورد بذل وبخشش قرار گرفته استحقاق آن را نداشته وخود أو سزاوارتر به آن بخشش بوده است . از اين رو اينها هميشه خود را در برابر بخشش كننده مورد تبعيض دانسته وبهره خود را از أو اندك مىشمارند وپيوسته بر أو خشمگين بوده ووى را مورد سرزنش قرار مىدهند وبه بدگويى از زمانه مىپردازند ، بدين ترتيب شكر بخشش أو را به جا نمىآورند ، ليكن اگر يكى از اينها از ديگرى به أو اندك احسانى شود ، ويا اين كه بشنود كه مردم ، ديگرى را مدح واز جود وسخاى أو ستايش مىكنند ، أو نيز با آنان همصدا شده وبه تمجيد أو مىپردازد ، واخبار بذل وبخشش وى را منتشر مىكند ومىگويد : أو كسى است كه نيكى واحسان را در باره كساني كه استحقاق آن را دارند به جا مىآورد ، واين سخن براي بخشنده مال بر حسب نيّاتى كه دارد يا موجب تشويق است ويا اين كه تحقير وسرزنش ، واظهار مخالفت با اوست ، عبارت فإن زلّت به النّعل كناية است از اين كه در سختيها وپيشآمدها مرتكب خطا ولغزش مىشود . وتوفيق با خداست .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 241
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٤١