نابود كننده است ، چنان كه علي ( ع ) فرموده است : ثلاث مهلكات : شحّ مطاع ، وهوى متّبع ، وإعجاب المرء بنفسه يعنى : سه چيز نابود كننده است : بخلى كه به كار برده شود ، وهواي نفس كه پيروى گردد ، وخود پسندى ، علّت اين كه بخل از مهلكات به شمار آمده اين است كه منشأ آن حبّ مال است ، ومىدانيم كه دنيا وآخرت ضدّ يكديگرند ، ونزديكى به يكى ، موجب دورى از ديگرى است ، علاوة بر اين چنان كه پيش از اين توضيح داديم ، دوستى مال انسان را از توجّه به خدا ورو آوردن به سوى أو منصرف ودور مىگرداند ، وهمين امر موجب هلاكت أو در آخرت است . براي برطرف كردن اين خوى زشت ، بايد نفس را تدريجا به بذل وبخشش عادت داد ، زيرا دوستى چيزى را يكباره از دل بيرون كردن ميسّر نمىشود مگر اين كه نفس را اندك اندك به جدايى از آن وأدار كرد ، تا اين كه به آن خو كند ، بنا بر اين زكات به تعبيرى كه ذكر شد طهور است يعنى نفس را از پليدى بخل كه موجب هلاكت است پاك مىسازد ، بديهي است پاكيزه شدن نفس از اين طريق ، به مقدار مالي كه در راه زكات مىپردازد بستگى دارد ، همچنين منوط است به اين كه تا چه اندازه نسبت به مصرف اين مال در راه خدا وطاعت ومحبّت أو شادمان شده ، واز اين كه توانسته است چيزى را كه مايه روگردانى أو از قبله معبود شده دور گرداند ، خوشحال شده باشد .
2 - دوّمين راز فريضة زكات شكر نعمتهاى خداست ، زيرا نعمتهايى كه پروردگار متعال به بندگان ارزانى فرموده است برخى در جان وتن ماست . واين گونه نعمتها را با انجام عبادتهاى بدني مىتوان شكر گزارى كرد ، وبرخى در مال ماست كه بايد با اداى عبادتهاى مالي شكر آنها را به جا آورد ، وبه حقّ بايد گفت كه پستتر ودورتر از رحمت خدا كسى است كه بينوايى را بنگرد كه دستش از مال تهى وبه أو نيازمند شده ، ووى به خود اجازه ندهد كه به شكرانه اين كه خداوند متعال أو را از ديگران بىنياز وديگران را به أو نيازمند ساخته ، يك دهم يا يك چهلم از آنچه دارد به أو بدهد .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 136
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١٣٦