بزرگوار مبنى بر تهديد كسى كه در هنگام نماز روى خود را به جانب ديگر بر مىگرداند نيز بر همين أساس است ، زيرا آن حضرت نهى مىكند از اين كه نمازگزار در حال نماز دل از توجّه به سوى خدا بردارد ، واز ملاحظه عظمت وجلال أو غافل شود ، براي اين كه هر كس در حال نماز به راست يا چپ خود متوجّه شود ، دل از جدا برداشته واز مشاهدهء أنوار كبريائيش غافل شده است ، وچنين كسى ممكن است غفلت أو ادامه يابد ودر نتيجة نابخردى ، ونارسايى أو در فهم أمور متعالي ، وبىاعتنايى به كسب علوم ، وعدم تقرّب به خدا ، چهرهء دلش به چهره الاغ مبدّل گردد ، همچنين است حديث آن حضرت در باره اين كه خداوند گناه نمازگزارى را كه در حال نماز حديث نفس را ترك وخيال دنيا را از دل بيرون مىكند مىآمرزد زيرا أو در حال نماز رو به سوى خدا داشته ودل از غير أو برداشته است ، بنا بر اين خلاصه وروح عبادت ، توجّه به خدا وروى دل به سوى أو داشتن است ، از اين رو پيامبر گرامى ( ص ) فرموده است : إنّما فرضت الصّلوة وامر بالحجّ والطّواف وأشعرت المناسك لإقامة ذكر اللّه يعنى جز اين نيست كه نماز ، واجب ، وبه حجّ وطواف امر ، ومناسك تشريع شده است ، تا ياد خدا به پا داشته شود ، واگر در ذكر وعبادتي كه به جا آورده مىشود ، آن كه مراد از ذكر ومعبود ومطلوب است در دل نبوده ، وبيمى از هيبت وجلال أو جان را فرا نگرفته باشد ، اين ذكر وعبادت مربوط به أو نخواهد بود ، عايشه گفته است : پيامبر خدا ( ص ) با ما سخن مىگفت ، وما نيز با أو سخن مىگفتيم ، وچون وقت نماز فرا مىرسيد چنان متوجّه خدا واز همه چيز منقطع مىشد كه گويا همديگر را نمىشناسيم ، همچنين علي ( ع ) در هنگامى كه وقت نماز مىشد ، چنان به خود مىپيچيد ومىلرزيد ورنگ رخسارش دگرگون مىگشت كه به أو گفته مىشد : اى أمير مؤمنان تو را چه شده است ؟ مىفرمود : هنگام اداى أمانتي فرا رسيده كه خداوند آن را بر آسمانها وزمين عرضه كرد ، وآنها از پذيرفتن آن سرباز زدند وترسيدند ، ونيز علىّ بن الحسين ( ع ) در هنگامى كه آماده براي وضو مىشد چنان رنگ رخسارش زرد
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 131
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١٣١