همگى آيات واخبارى كه در فضيلت عبادات وارد شده است ، معنا ومقصود آنها به همين نكته برگشت دارد ، مثلا اين كه خداوند فرموده است :
« إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ
« 1 » » يعنى ، نماز انسان را از كارهاى زشت وناپسند باز مىدارد ، براي اين است كه سبب ارتكاب اين گونه اعمال ، سركشى نيروى شهوانى ، وبيرون رفتن آن از فرمان عقل است ، وچون نماز موجب اين است كه اين نيروى طغيانگر تحت فرمان عقل در آيد ، وعقل هم انسان را از انجام اين كارها نهى مىكند لذا نماز ، انسان را بدينسان از فحشا ومنكر منع مىكند ، وأو را از ارتكاب اين اعمال باز مىدارد همچنين با ملاحظه آنچه گفته شد ، معناى اين كه نماز ستون دين است نيز دانسته مىشود ، زيرا پيامبر أكرم ( ص ) فرموده است : بنى الإسلام على خمس ، فكلّ منها عماد بحسب شرائطه ، فمن أخلّ بها فقد هدم بنيانه الّذي يصعد به إلى اللّه ، يعنى : اسلام بر پنج پايه استوار شده ، وهر يك از آنها با شرايطى كه دارد ستون آن است ، پس هر كس در انجام دادن شرايط هر يك از آنها كوتاهى كند ، بنايى را كه به وسيله آن به سوى خداوند بالا مىرود ويران كرده است ، حديث اين كه نماز كليد بهشت است نيز به همين معناست ، زيرا به وسيله نماز است كه أبواب وصول به رحمت ومغفرت خداوند به روى انسان باز مىشود ، ودر اين جاست كه تفاوت ميان نماز آن دو تن مسلمان كه پيامبر أكرم ( ص ) در حديث خود بدآنها اشاره فرموده است آشكار مىگردد ، زيرا اگر فايده نماز رو آوردن به درگاه خداوند وسركوب كردن شيطان باشد ، نماز آن كس كه با خشوع وخوف وخشيت در برابر خداوند ايستاده ، وهمهء دل را متوجّه عظمت وجلال أو ساخته است ، با نماز آن نادان كه عبادتش از اين أوصاف بيرون است وشيطان روى دل أو را از جانب قبله به سمت ديگر برگردانيده است ، چگونه مىتواند برابر باشد ، وتفاوت آن از كجاست تا به كجا ، همچنين حديث آن
هامش
( 1 ) سوره عنكبوت ( 29 ) آية ( 45 ) يعنى : نماز از كارهاى زشت ومنكر باز مىدارد .