( برهاني كه فوقا آورده شد از كلام امام ( ع ) استفاده شد ) امّا برهان عقلي مثل ومانند را براي خداوند جايز نمىداند ، يعنى هيچ چيز را مشابه ومعادل خداوند نمىداند ، تا نوبت به تشبيه برسد ، وسخن ما در اعتقاد تشبيه كنندگان است ولذا با برهان عقلي اين اعتقاد مردود است . در آية كريمه با بيان اين كه ، پيروان تشبيه كنندگان وبت پرستان از پيشوايان خود دورى مىجويند وبيزارند ، نسبت به عقيدة تشبيه كنندگان خدا به خلق ايجاد نفرت كرده است .
قرآن كريم ، پيروان بت پرستان را بر اثر افراط كارى در پرستش ، پشيمان وگرفتار اندوه وحسرت مىداند ، كه مايلند بدنيا باز گردند ، واعتقادات خود را اصلاح كنند واعتراف دارند كه بدليل تشبيه كردن خداوند به خلق در گمراهى آشكارى بودهاند .
( 16104 - 16081 )
قوله عليه السلام : كذب العادلون إلى قوله عقولهم .
با اين عبارت امام ( ع ) كساني را كه از شناخت خداى حقيقي ومعبود بر حق عدول كردهاند تكذيب كرده وبعلل عدول آنها از معرفت خداوند ، اشاره تفصيلي دارد ، وعلّت اصلى اين انحراف را توهّم وخيال تشبيه كنندگان مىداند .
پيش از اين دانستهايد كه ريشهء اصلى تشبيه وهم وگمان افراد است ، زيرا حكمي كه از وهم وگمان سرچشمه بگيرد ، فراتر از محسوسات ، ويا أمور وابسته به محسوسات نمىرود . حكمي كه وهم وخيال در بارهء مجرّدات صادر مىكند ، پيش از صدور حكم به شيء مجرد ، صورت محسوس مىدهد وبراي آن اندازه وحجم محسوسى در نظر مىگيرد ، وسپس حكمي را برايش بيان مىكند . به همين دليل است كه تشبيه كنندگان ، خدا را موجودى شبيه بتها وصورتهاى جسماني ، همچون انسان كه داراى أعضاء واندام است مىدانند ، وبدين سان ديگر فرقى كه بتپرست هم نيستند ، بنوعى جنبهء محسوس بخداوند مىدهند . ونهايت تنزيه وتقديسى كه در باره خداوند دارند اين است كه أو را در جهت فوق وبالاى